Υποβάθμιση της ενημέρωσης προς όφελος της διαφήμισης

Υποβάθμιση της ενημέρωσης προς όφελος της διαφήμισης

5 1 1 1 1 1 Βαθμολογία 5.00 (10 Ψήφοι)

Υποβάθμιση της ενημέρωσης προς όφελος της διαφήμισης

Δυσοίωνο το μέλλον της δημοσιογραφίας και στην ψηφιακή εποχή, με τα νέα μέσα επικοινωνίας να συγκεντρώνονται στα χέρια λίγων ισχυρών, την παραγωγή να ενοποιείται και το περιεχόμενο ολοένα να ομογενοποιείται.

Συχνά δημιουργούνται παρεξηγήσεις σχετικά με την ειδησεογραφία, την ενημέρωση και τον τρόπο που αντιμετωπίζεται από τα διάφορα Μέσα Ενημέρωσης. Αλλοι θεωρούν ότι πρόκειται για ενδο-δημοσιογραφικές κόντρες και άλλοι για «πόλεμο»  μεταξύ διαφορετικών ΜΜΕ που επιχειρούν να αποδείξουν την αξιοπιστία τους, την εγκυρότητά τους ώστε να επικρατήσουν. Εφημερίδες και ραδιόφωνο εναντίον τηλεόρασης, τηλεόραση εναντίον νέων μέσων επικοινωνίας και πάει λέγοντας.

Τα τελευταία χρόνια το πραγματικό πρόβλημα εστιάζεται στην κρίση που περνά η ίδια η δημοσιογραφία και ο τρόπος με τον οποίο ασκείται. Κι αυτό μέσα σε ένα ιδιόμορφο πολιτικό-οικονομικό σύστημα που έχει στηθεί γύρω ή και μέσα στα μίντια με κυρίαρχο ρόλο στη διαφημιστική-εμπορική δομή τους. Αυτό εντοπίστηκε και σε εφημερίδες και ραδιόφωνα αλλά σύντομα και με ξεκάθαρο τρόπο φάνηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στους ιδιωτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς, διογκώθηκε από το 2002 και μετά, ενώ τώρα πλέον, με την οικονομική κρίση, έχει πάρει εκρηκτικές διαστάσεις.

Τα κανάλια πέρασαν σε δελτία απόψεων κάνοντας λόγο για δημιουργία δήθεν «πολιτικού καφενείου», περιέκοψαν τη λεγόμενη ερευνητική δημοσιογραφία αλλά και σε μεγαλύτερο βαθμό το ρεπορτάζ. Αντ’ αυτού χρησιμοποιούν τις λεγόμενες  επίσημες (πολιτικές, οικονομικές κ.ά) πηγές και επιδίδονται σε διατύπωση σχολίων, δήθεν αναλύσεων και συνεντεύξεων. Ορισμένες φορές μάλιστα νομίζεις ότι από τα δελτία ειδήσεων το μόνο που λείπει είναι …ο ανιματέρ!

Αν ρίξει κανείς μια προσεκτική ματιά στο τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο σε κανάλια, αλλά και σε ραδιόφωνα, εφημερίδες, περιοδικά θα καταλάβει ότι τα μέσα ενημέρωσης υπερσυγκεντρώνονται σε χέρια λίγων ισχυρών. Ολοένα και περισσότερο το περιεχόμενο ομογενοποιείται. Η εικόνα κυριαρχεί της ουσίας. Σημαντικά θέματα  αντιμετωπίζονται με …ψυχαγωγικό τρόπο. Οι διαφορές μεταξύ  συντακτικού και διαφημιστικού τομέα είναι πλέον συγκεχυμένες. Και σε μεγάλο ποσοστό η ενημέρωση αντικαθίσταται από τη λεγόμενη ενημερω-διασκέδαση (infotainment), που θεωρείται πιο φιλική προς τη διαφήμιση. Η δημοσιογραφία (κυρίως στη μεγάλη οθόνη) ασκείται με τρόπο που ουσιαστικά δικαιολογεί τον εαυτό της στην κοινωνία, με το κύρος της δήθεν αυθεντίας  και με τον πολίτη να αντιμετωπίζεται απλά ως τηλεθεατής, ακροατής, παρατηρητής.

Πολλοί θεωρούν ότι η εξάπλωση του Διαδικτύου θα άλλαζε τα δεδομένα αναβαθμίζοντας εκ νέου τις πραγματικές αξίες της δημοσιογραφίας. Την ίδια ώρα κάποιοι άλλοι βλέπουν νέες ευκαιρίες  σε μια τεράστια αγορά, για μεγαλύτερα κέρδη  και μικρότερα κόστη. Επειδή συνήθως οι εξελίξεις σχεδόν σε  όλους τους τομείς  έρχονται στην Ελλάδα με χρονοκαθυστέρηση ορισμένων ετών, καλό είναι  στην εποχή του Διαδικτύου να ρίχνουμε μια ματιά στο τι έχει συμβεί εκτός των τειχών. Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν μετά το 2000, κυρίως στην Αμερική, δείχνουν  ότι η εξάπλωση του Ίντερνετ δεν μείωσε το χάσμα  ανάμεσα στη κοινωνική προσφορά και την αναζήτηση κέρδους. Αντίθετα, τα πρόβλημα έγινε πιο συγκεκριμένο και περισσότερο οξύ.

Και στα νέα μέσα εντοπίζεται τάση υπερσυγκέντρωσης, καθώς ανεξάρτητες διαδικτυακές φωνές, αξιόπιστες ειδησεογραφικές πηγές «καταβροχθίζονται» συστηματικά από πολυεθνικές. Στη λεγόμενη «ψηφιακή αρένα» οι διαφημιστές φαίνεται να έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη δύναμη για να καθορίσουν την κατεύθυνση της δημοσιογραφίας προσεχώς. Το ίδιο παρατηρείται και με την παραγωγή η οποία ενοποιείται, ενώ το περιεχόμενο ομογενοποιείται σε υψηλά πλέον ποσοστά. Ο δημοσιογράφος περιορίζεται σε «πολυ-παραγωγό» που, αντί να διερευνά γεγονότα, γνωρίζει απλά  να «συσκευάζει» σε διαφορετικά «πακέτα» κυρίως «προκατασκευασμένο προϊόν». Ο πλουραλισμός, η ποικιλομορφία, η επαρκής εκπροσώπηση του πολίτη και η ευθύνη απέναντί του αντιμετωπίζονται ως …πολυτέλειες και υπερκαλύπτονται από ουσιαστικά διαφημιστικές καμπάνιες κι ακόμη περισσότερη ψυχαγωγία στην ενημέρωση. Η υπόσχεση μάλιστα για δωρεάν ενημέρωση αποδεικνύεται ψεύτικη.

Καλή δημοσιογραφία υπάρχει, αλλά χρειάζεται κόπο και ψάξιμο για να την εντοπίσεις.

Το παρόν θέμα συντάχθηκε από τον Σωτήρη Μανιάτη και δημοσιεύθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2009 στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» (σελ. 31) υπό τον τίτλο «Κερδοσκοπία αντί ενημέρωσης».

Πρόσφατα Δημοφιλή

ΑΒ Βασιλόπουλος: Ανάστατοι οι εργαζόμενοι εξαιτίας μαζικών απολύσεων

ΑΒ Βασιλόπουλος: Ανάστατοι οι εργαζόμενοι εξαιτίας μαζικών απολύσεων

Στα «κάγκελα» βρίσκονται οι εργαζόμενοι των σούπερ μάρκετ «ΑΒ Βασιλόπουλος» μετά…
Ράγισες και πόνεσα, έσπασες και πέθανα

Ράγισες και πόνεσα, έσπασες και πέθανα

Δυσκολεύομαι να αποτυπώσω αυτά τα συναισθήματα. Δυσκολεύομαι να περιγράψω αυτόν τον πόνο.…
Πολυγλωσσία, γλωσσικά ρεπερτόρια, διαγλωσσικότητα στην εκπαίδευση

Πολυγλωσσία, γλωσσικά ρεπερτόρια, διαγλωσσικότητα στην εκπαίδευση

Η σύγχρονη γλωσσολογική έρευνα σχετικά με τη γλωσσική επαφή και τη γλωσσική αλλαγή αλλά…
Σταμάτα να φοβάσαι!

Σταμάτα να φοβάσαι!

Φοβάσαι. Ένας φόβος πλημμυρίζει την ψυχή σου κάθε φορά που πας να κάνεις κάτι καινούργιο.…
Άλλο σύντροφοι και άλλο συγκάτοικοι!

Άλλο σύντροφοι και άλλο συγκάτοικοι!

Πόσοι πιστεύετε ότι έχετε ξεχωρίσει αυτούς τους δύο όρους; Και αν το πιστεύετε, πόσο…

Τελευταία Θέματα

Όταν τα eSports συναντούν τον παραδοσιακό αθλητισμό

Όταν τα eSports συναντούν τον παραδοσιακό αθλητισμό

Κάποτε οι αθλητές ήταν προσκολλημένοι στο σπορ με το οποίο γίνονταν γνωστοί και ελάχιστοι…

Στείλε το άρθρο σου

Επιλογή Συντακτικής Ομάδας

Please publish modules in offcanvas position.