tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

( 20 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Νατάσα Δανιήλ | Παρασκευή, 18.01.19 03:29
 

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Συχνά τα «ομώνυμα» ή «ομόηχα» τα γράφουμε με λανθασμένο τρόπο, γιατί, αν και ακούγονται το ίδιο, έχουν διαφορετική ορθογραφία και σημασία. 

Το πιο συχνό λάθος παρατηρείται στις λέξεις «διάλειμμα» και «διάλυμα», η πρώτη εκ των οποίων βγαίνει από το ρήμα «διαλείπω» και η δεύτερη από το «διαλύω». Το «διάλειμμα» λοιπόν είναι η προσωρινή ή ολιγόλεπτη διακοπή, ενώ το «διάλυμα» είναι το υγρό που μέσα του διαλύεται μια στερεά ουσία. Όλοι θα καταλάβουν τι εννοεί ο καθηγητής της χημείας αν πει: «Όποιος δεν κατάλαβε πώς φτιάχνεται το διάλυμα, μπορεί να μείνει για να του το εξηγήσω στο διάλειμμα», αλλά λίγοι θα ξέρουν πώς γράφεται η καθεμιά από τις δύο λέξεις.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι τα «λύματα» (από το ρήμα «λούω»), δηλαδή οι ακαθαρσίες, λέξη που χρησιμοποιείται συνήθως όταν αναφερόμαστε στα απόβλητα των εργοστασίων, κυρίως τα υγρά. Καμία σχέση δεν έχει η λέξη με τα άλλα «λήμματα» (από το ρήμα «λαμβάνω») που έχουν πολλές σημασίες, αλλά η πιο διαδεδομένη είναι «λέξεις που μπαίνουν σε λεξικό ή εγκυκλοπαίδεια με αλφαβητική σειρά, προκειμένου να εξηγηθεί η σημασία τους». Είναι δηλαδή οι λέξεις που γράφονται με έντονη γραφή. Δεν έχετε ακούσει για παράδειγμα «το χ λεξικό περιλαμβάνει τόσες χιλιάδες λήμματα;»

Όσον αφορά τις λέξεις «εξάρτηση» (από το ρήμα «εξαρτώ») και «εξάρτυση» (από το ρήμα «εξαρτύω») είναι άλλες δύο ομόηχες λέξεις που προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές, αλλά τουλάχιστον οι άρρενες μαθητές μαθαίνουν να τις ξεχωρίζουν όταν πηγαίνουν στο στρατό. Κι αυτό γιατί «εξάρτυση» ονομάζονται τα ατομικά είδη του στρατιώτη, τα εξαρτήματα της στολής (όχι ο οπλισμός) και απέχει πολύ η ορθογραφία της από την κλασική για όλους μας λέξη «εξάρτηση» που σημαίνει «σχέση/υποταγή» (πχ. εξάρτηση από το αλκοόλ, από τα ναρκωτικά, από κάποιο άτομο κτλ)

Έπειτα η «έκκληση» (από το ρήμα «εκκαλώ») σημαίνει «κάλεσμα για βοήθεια» και το ακούμε συχνά στα ΜΜΕ, ενώ «έκλυση» (από το ρήμα «εκλύω») είναι η «απελευθέρωση» (πχ. «Μετά την έκρηξη στο Τσέρνομπιλ υπήρξε τεράστια έκλυση ραδιενέργειας).

Με αντίστοιχο τρόπο καταλαβαίνει κανείς ότι ουδεμία σχέση υπάρχει μεταξύ των λέξεων «γάλος» (γαλοπούλα) και Γάλλος (ο υπήκοος της Γαλλίας), ούτε μεταξύ των «δίστιχο» (δύο στίχοι) και «δύστυχο» (κακότυχο, ταλαιπωρημένο). Αλλά ενώ τη σημασιολογική διαφορά οι περισσότεροι την κατανοούμε, δυσκολευόμαστε ιδιαίτερα να γράψουμε σωστά τις λέξεις. Όλοι ξέρουμε πώς λέγεται η γυναίκα σε ενδιαφέρουσα, αλλά θα το γράψουμε «έγκυος» ή θα την μπερδέψουμε με τη λέξη «έγγειος» (ο σχετικός με τη γη);

Από την άλλη, αν χαρακτηρίσουμε την ευχέρεια κάποιου να απαντάει αμέσως «ετοιμολογία», θα είναι σωστό, αλλά αν το γράψουμε «ετυμολογία» θα είναι λάθος, γιατί η δεύτερη σημαίνει «προέλευση των λέξεων». Και η σύγχυση είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιούμε τις λέξεις «Εφορία» (η γνωστή σε όλους οικονομική υπηρεσία), «Εφορεία» (πχ. Αρχαιοτήτων)  και «Ευφορία» (=χαρά, καλή διάθεση).

Από την άλλη, οι λέξεις «υιός» (γιος) και «ιός» (πχ. της γρίπης ή του υπολογιστή) διαφέρουν μόνο σε ένα γράμμα, αλλά έχουν πολύ διαφορετική σημασία. Αντίστοιχα, «καινός» είναι ο «καινούριος» και «κενός» ο «άδειος». Η «Καινή Διαθήκη» λοιπόν δεν είναι άδεια, αλλά καινούρια σε σχέση με την «Παλαιά»! Επίσης, με ένα –λ- γράφεται ο «κάλος» του ποδιού, ενώ με δύο «το κάλλος» δηλαδή η ομορφιά. Επίσης, «κίρρωση» είναι η ασθένεια στο ήπαρ και «κύρωση» είναι η «επικύρωση». 

Μεγάλη σύγχυση προκαλείται και από τα δύο ομόηχα ρήματα «κλίνω» και «κλείνω». Όταν βέβαια μπαίνει στη μέση και το ρήμα «καλώ», η ορθογραφία «δολοφονείται». Για παράδειγμα, λέμε «κλίση του ρήματος, του δρόμου ή στα καλλιτεχνικά, στο πιάνο κτλ», αλλά «κλήση της τροχαίας ή του τηλεφώνου». Μπορούμε να «κλείνουμε» τα παράθυρα, αλλά ένα ρήμα να το «κλίνουμε». 

Και τα παραδείγματα μοιάζουν να μην τελειώνουν. «Κόμη» σημαίνει «μαλλιά» (από εκεί βγαίνει και η λέξη «κομμωτήριο), ενώ «κώμη» είναι το «χωριό». «Λιτός» είναι ο «απλός» και λυτός είναι ο «λυμένος» (πχ. λυτά μαλλιά). 

Σκεφτείτε ακόμη τη διαφορά μεταξύ «ότι» και «ό,τι», μεταξύ των λέξεων «όμως» και «ώμος» ή τα ακόλουθα ζευγάρια λέξεων: πάλη-πάλι, ποια-πια, σήκω-σύκο, σκηνή-σκοινί, χήρος-χοίρος(γουρούνι), ψηλός-ψιλός (=λεπτός). 

Και φυσικά είναι σίγουρο ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο στην ελληνική γλώσσα σε τόσο μεγάλο βαθμό. Μόνο στην ελληνική γλώσσα τόσες ίδιες στο άκουσμα λέξεις είναι εντελώς διαφορετικές σημασιολογικά. Γι’ αυτό (χωρίς να θέλω να υποτιμήσω τις άλλες γλώσσες) για έναν Έλληνα είναι πιο εύκολο να μάθει πχ αγγλικά από ό,τι για έναν άγγλο πχ να μάθει ελληνικά. Σκεφτείτε με πόση δυσκολία θα καταλάβαινε κάποιος ξένος που μαθαίνει την ελληνική γλώσσα φράσεις όπως οι ακόλουθες:

«Με λίγη τύχη θα περάσουμε τα τείχη»

«Το πολιτικό τους κόμμα έχει πέσει σε κώμα» 

«Η σορός βρέθηκε επάνω σε σωρό από σκουπίδια» ή

«Πες στον φίλο σου ότι ανάλογα με το φύλο του θα πάρει το κόκκινο ή το μπλε φύλλο»!

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Το αντίο που δεν ειπώθηκε ποτέ!

Αποχαιρετίστηκαν. Κοιτάχτηκαν βαθιά μέσα στα μάτια, διαπερνώντας ο ένας τον άλλον, και διέσχισαν διαφορετικούς δρόμους. Αλλά η αλήθεια είναι πως ποτέ δεν είπαν αντίο! Ο ένας ποτέ δεν βγήκε από την καρδιά του άλλου. Δεν ειδωθήκαν ξανά, αλλά ποτέ δεν ξεχαστήκαν. Γιατί αγάπες σαν αυτή μένουν για πάντα! Αυτά τα Αντίο, δεν ειπώθηκαν ποτέ!…

Αντέχεις να αγαπήσεις έναν λύκο;

Λύκος. Στο άκουσμα και μόνο του ονόματός του σκεφτόμαστε αυτόματα κάτι άγριο, απροσπέλαστο, τρομακτικό. Ξεκινώντας από την παιδική μας ηλικία και τα παραμύθια που μας έλεγε ο παππούς, ο λύκος ήταν πάντα ο κακός. Αυτός που σε έκανε να τρομάξεις κατά την διάρκεια της διήγησης, αυτός που θα φοβόσουν ότι κρύβεται κάτω από το κρεβάτι σου ή…

Το μαγεμένο σου λουλούδι

Λουλούδι μαγεμένο ήταν για σένα. Το πότιζες, το φρόντιζες, το αγαπούσες τόσο μα τόσο πολύ που η αγάπη σου δεν χωράει σε αυτές εδώ τις λέξεις. Ξεχείλιζε, το κοίταγες και είχες ζωή, γελούσες, χαιρόσουν, και λάθη όταν έκανες ήταν μόνο για το καλό του. Λουλούδι μαγεμένο το έλεγες αυτό το αγαπημένο σου πρόσωπο, και έτσι ξαφνικά -σχεδόν…

Δεν θα ερωτευτώ ποτέ ξανά

Τα μάτια δακρυσμένα, η καρδιά μου απόπληκτη επεξεργάζεται την πικρή αλήθεια: όλα όσα πίστευα για εσένα ήταν τελικά αλήθεια. Δεν ήταν αληθινή η αγάπη σου, κάλπικες όλες σου οι υποσχέσεις, τα φιλιά και τα λόγια. Δε θέλω να μιλήσω σε κανέναν, μία ακόμα παράσταση τελείωσε. Σαν παιχνίδι αισθάνομαι που έσπασε και το μικρό παιδί το πετάει στον…

Η στιγμή του χωρισμού

Έφτασε αυτή η στιγμή που τόσο απευχόμουν. Η ώρα που το χέρι μου θέλεις να  αφήσεις και  να πορευτείς χωρίς εμένα στη ζωή αυτή. Η στιγμή που αισθάνομαι πως η αγάπη μου πια σου είναι περιττή. Ήρθε και αυτή η ώρα που για εμένα πια δεν ενδιαφέρεσαι και θέλεις να βρεις την αγάπη σε άλλη αγκαλιά. Την ώρα αυτή του αποχωρισμού, στα μάτια θα…

Πασχαλινές αναμνήσεις στην Καρδίτσα

Το Πάσχα πήγα με τις μικρές ανιψιές μου και το σκυλί μας βόλτα στη γειτονιά. Ένας γείτονας τις ζήτησε να τραγουδήσουν τα κάλαντα του Λαζάρου, αλλά του εξήγησα ότι ζουν στην Αθήνα και δεν τα ξέρουν. Ήθελε να τις δώσει φραγκοκοτίσια αβγά, όπως έδινε σε μας κάποτε. Λίγες μέρες πριν είχα φτιάξει το καλαθάκι της κόρης μου για να πάει να…

Στη ζωή αυτή που ζούμε, όλα τα συναισθήματα χωράνε…

Τίποτα δεν έρχεται σε αυτή τη ζωή για να μείνει για πάντα. Τι και αν νοιώθεις πως πνίγεσαι, στο τέλος όταν βγεις στη στεριά, θα το βλέπεις σαν μία εμπειρία που απλώς σε δυνάμωσε και σε έκανε έναν πιο δυνατό άνθρωπο. Ακόμα και αν η μαύρη απελπισία σε ζώσει, δώσε χώρο στην ελπίδα. Δε θα ζήσει η μαυρίλα αιώνια, για λίγο έρχεται σαν…

Η άγνοιά μου για το «εκκρεμές» του Φουκώ!

Το «εκκρεμές» ήξερα τι είναι. Μας το είχε δείξει ο φυσικός στο σχολείο. Δε ντρέπομαι όμως να παραδεχθώ ότι μέχρι πρόσφατα δεν ήξερα τι είναι «το εκκρεμές του Φουκώ»… Και όχι μόνο αυτό… Πίστευα επί 18 ολόκληρα χρόνια ότι ο Φουκώ είναι συγγραφέας και ότι το «Εκκρεμές» είναι λογοτεχνικό έργο του. Όλα ξεκίνησαν το 1997, όταν (σαν πρωτοετής…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Η υπεράσπιση του εαυτού σου ξεκινάει μονάχα από σένα

Σπατάλησα πολύ χρόνο για να δω τι θέλουν οι άλλοι, τώρα έχω χρόνο μόνο…

Οι βροχεροί άνθρωποι

Έχεις βρεθεί στην εξοχή πριν αρχίσει να βρέχει; Έχεις μυρίσει το χώμα…

Αντέχεις να αγαπήσεις έναν λύκο;

Λύκος. Στο άκουσμα και μόνο του ονόματός του σκεφτόμαστε αυτόματα κάτι…

Πάντα κάτι σε μαθαίνει ο άνθρωπος που περνάει από τη ζωή σου

Ψιτ! Eσύ που ήρθες, έχτισες, διέλυσες και έφυγες… Εσένα φίλε μου,…

Να χαλάς χατίρια και να λες «όχι» στην εκμετάλλευση!

Χτυπάει το τηλέφωνο μετά από καιρό, κοιτάς τον αριθμό και είναι ένας…

«Είσαι υπέροχη αλλά με γνώρισες στην πιο ακατάλληλη στιγμή...»

Πόσες φορές άραγε άκουσες και εσύ, όπως και εγώ, αυτή τη ρημάδα φράση;…

Back in Time

Οι κορυφαίες ατάκες του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου (ΒΙΝΤΕΟ)

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου,…

Η «ψυχή» των Queen, Φρέντι Μέρκιουρι

Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1946, γεννήθηκε ο πιο χαρισματικός ροκ…

Τα video games που μας μεγάλωσαν

Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που αγαπήθηκαν στο παρελθόν είναι πάρα πολλά…

Οι 11 κορυφαίες ταινίες του Γούντι Άλεν

Ο Γούντι Άλεν έχει στο βιογραφικό του πλειάδα έργων και θεωρείται ως…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή

Όταν έπεσε στο τραπέζι η πρόταση να κάνουμε ένα αφιέρωμα για τις…

Kind of blue, η επιτομή της jazz μουσικής

Η jazz ανήκει στα είδη της μουσικής που επιθυμώ να ακούσω το βράδυ,…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…

Διάσημοι άνθρωποι που οδηγήθηκαν από την αποτυχία στην επιτυχία

Αν δεν αποτύχεις στη ζωή, δεν θα μπορέσεις ποτέ να γευτείς την…

Οι Ιρανές δεν ντύνονται όπως νομίζεις

Το στερεότυπο που αρκετοί έχουν στο μυαλό τους για τις γυναίκες από…

Καρυωτάκης - Πολυδούρη: Μια ιστορία από το παρελθόν

Είναι φορές που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αν τα γεγονότα που…

Κοινωφελής Εκμετάλλευση

Είμαι 1 χρόνο άνεργη, πτυχιούχος άνεργη. Έτσι, θεώρησα ότι η…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης