tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

( 21 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Νατάσα Δανιήλ | Παρασκευή, 18.01.19 03:29
 

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Συχνά τα «ομώνυμα» ή «ομόηχα» τα γράφουμε με λανθασμένο τρόπο, γιατί, αν και ακούγονται το ίδιο, έχουν διαφορετική ορθογραφία και σημασία. 

Το πιο συχνό λάθος παρατηρείται στις λέξεις «διάλειμμα» και «διάλυμα», η πρώτη εκ των οποίων βγαίνει από το ρήμα «διαλείπω» και η δεύτερη από το «διαλύω». Το «διάλειμμα» λοιπόν είναι η προσωρινή ή ολιγόλεπτη διακοπή, ενώ το «διάλυμα» είναι το υγρό που μέσα του διαλύεται μια στερεά ουσία. Όλοι θα καταλάβουν τι εννοεί ο καθηγητής της χημείας αν πει: «Όποιος δεν κατάλαβε πώς φτιάχνεται το διάλυμα, μπορεί να μείνει για να του το εξηγήσω στο διάλειμμα», αλλά λίγοι θα ξέρουν πώς γράφεται η καθεμιά από τις δύο λέξεις.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι τα «λύματα» (από το ρήμα «λούω»), δηλαδή οι ακαθαρσίες, λέξη που χρησιμοποιείται συνήθως όταν αναφερόμαστε στα απόβλητα των εργοστασίων, κυρίως τα υγρά. Καμία σχέση δεν έχει η λέξη με τα άλλα «λήμματα» (από το ρήμα «λαμβάνω») που έχουν πολλές σημασίες, αλλά η πιο διαδεδομένη είναι «λέξεις που μπαίνουν σε λεξικό ή εγκυκλοπαίδεια με αλφαβητική σειρά, προκειμένου να εξηγηθεί η σημασία τους». Είναι δηλαδή οι λέξεις που γράφονται με έντονη γραφή. Δεν έχετε ακούσει για παράδειγμα «το χ λεξικό περιλαμβάνει τόσες χιλιάδες λήμματα;»

Όσον αφορά τις λέξεις «εξάρτηση» (από το ρήμα «εξαρτώ») και «εξάρτυση» (από το ρήμα «εξαρτύω») είναι άλλες δύο ομόηχες λέξεις που προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές, αλλά τουλάχιστον οι άρρενες μαθητές μαθαίνουν να τις ξεχωρίζουν όταν πηγαίνουν στο στρατό. Κι αυτό γιατί «εξάρτυση» ονομάζονται τα ατομικά είδη του στρατιώτη, τα εξαρτήματα της στολής (όχι ο οπλισμός) και απέχει πολύ η ορθογραφία της από την κλασική για όλους μας λέξη «εξάρτηση» που σημαίνει «σχέση/υποταγή» (πχ. εξάρτηση από το αλκοόλ, από τα ναρκωτικά, από κάποιο άτομο κτλ)

Έπειτα η «έκκληση» (από το ρήμα «εκκαλώ») σημαίνει «κάλεσμα για βοήθεια» και το ακούμε συχνά στα ΜΜΕ, ενώ «έκλυση» (από το ρήμα «εκλύω») είναι η «απελευθέρωση» (πχ. «Μετά την έκρηξη στο Τσέρνομπιλ υπήρξε τεράστια έκλυση ραδιενέργειας).

Με αντίστοιχο τρόπο καταλαβαίνει κανείς ότι ουδεμία σχέση υπάρχει μεταξύ των λέξεων «γάλος» (γαλοπούλα) και Γάλλος (ο υπήκοος της Γαλλίας), ούτε μεταξύ των «δίστιχο» (δύο στίχοι) και «δύστυχο» (κακότυχο, ταλαιπωρημένο). Αλλά ενώ τη σημασιολογική διαφορά οι περισσότεροι την κατανοούμε, δυσκολευόμαστε ιδιαίτερα να γράψουμε σωστά τις λέξεις. Όλοι ξέρουμε πώς λέγεται η γυναίκα σε ενδιαφέρουσα, αλλά θα το γράψουμε «έγκυος» ή θα την μπερδέψουμε με τη λέξη «έγγειος» (ο σχετικός με τη γη);

Από την άλλη, αν χαρακτηρίσουμε την ευχέρεια κάποιου να απαντάει αμέσως «ετοιμολογία», θα είναι σωστό, αλλά αν το γράψουμε «ετυμολογία» θα είναι λάθος, γιατί η δεύτερη σημαίνει «προέλευση των λέξεων». Και η σύγχυση είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιούμε τις λέξεις «Εφορία» (η γνωστή σε όλους οικονομική υπηρεσία), «Εφορεία» (πχ. Αρχαιοτήτων)  και «Ευφορία» (=χαρά, καλή διάθεση).

Από την άλλη, οι λέξεις «υιός» (γιος) και «ιός» (πχ. της γρίπης ή του υπολογιστή) διαφέρουν μόνο σε ένα γράμμα, αλλά έχουν πολύ διαφορετική σημασία. Αντίστοιχα, «καινός» είναι ο «καινούριος» και «κενός» ο «άδειος». Η «Καινή Διαθήκη» λοιπόν δεν είναι άδεια, αλλά καινούρια σε σχέση με την «Παλαιά»! Επίσης, με ένα –λ- γράφεται ο «κάλος» του ποδιού, ενώ με δύο «το κάλλος» δηλαδή η ομορφιά. Επίσης, «κίρρωση» είναι η ασθένεια στο ήπαρ και «κύρωση» είναι η «επικύρωση». 

Μεγάλη σύγχυση προκαλείται και από τα δύο ομόηχα ρήματα «κλίνω» και «κλείνω». Όταν βέβαια μπαίνει στη μέση και το ρήμα «καλώ», η ορθογραφία «δολοφονείται». Για παράδειγμα, λέμε «κλίση του ρήματος, του δρόμου ή στα καλλιτεχνικά, στο πιάνο κτλ», αλλά «κλήση της τροχαίας ή του τηλεφώνου». Μπορούμε να «κλείνουμε» τα παράθυρα, αλλά ένα ρήμα να το «κλίνουμε». 

Και τα παραδείγματα μοιάζουν να μην τελειώνουν. «Κόμη» σημαίνει «μαλλιά» (από εκεί βγαίνει και η λέξη «κομμωτήριο), ενώ «κώμη» είναι το «χωριό». «Λιτός» είναι ο «απλός» και λυτός είναι ο «λυμένος» (πχ. λυτά μαλλιά). 

Σκεφτείτε ακόμη τη διαφορά μεταξύ «ότι» και «ό,τι», μεταξύ των λέξεων «όμως» και «ώμος» ή τα ακόλουθα ζευγάρια λέξεων: πάλη-πάλι, ποια-πια, σήκω-σύκο, σκηνή-σκοινί, χήρος-χοίρος(γουρούνι), ψηλός-ψιλός (=λεπτός). 

Και φυσικά είναι σίγουρο ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο στην ελληνική γλώσσα σε τόσο μεγάλο βαθμό. Μόνο στην ελληνική γλώσσα τόσες ίδιες στο άκουσμα λέξεις είναι εντελώς διαφορετικές σημασιολογικά. Γι’ αυτό (χωρίς να θέλω να υποτιμήσω τις άλλες γλώσσες) για έναν Έλληνα είναι πιο εύκολο να μάθει πχ αγγλικά από ό,τι για έναν άγγλο πχ να μάθει ελληνικά. Σκεφτείτε με πόση δυσκολία θα καταλάβαινε κάποιος ξένος που μαθαίνει την ελληνική γλώσσα φράσεις όπως οι ακόλουθες:

«Με λίγη τύχη θα περάσουμε τα τείχη»

«Το πολιτικό τους κόμμα έχει πέσει σε κώμα» 

«Η σορός βρέθηκε επάνω σε σωρό από σκουπίδια» ή

«Πες στον φίλο σου ότι ανάλογα με το φύλο του θα πάρει το κόκκινο ή το μπλε φύλλο»!

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Ημερολόγια Καραντίνας, ένας μήνας και βάλε...

Από την αρχή της εφαρμογής των μέτρων για την πρόληψη και προστασία κατά του κορονοϊού, η καραντίνα δεν μου έκατσε καλά. Λέξη ιταλικής προέλευσης quarantina, quaranta giorni, δηλώνει ένα διάστημα σαράντα ημερών και, αν και πολλοί από εμάς τη γνωρίζουμε από την απομόνωση των ιών στον υπολογιστή, πρωτοχρησιμοποιήθηκε στην Ιταλία τον 19ο…

Περί της προκαταβολής φόρου

Αυτή η ελληνική πατέντα είναι ένα από τα στοιχεία που κατέστρεψαν την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα και κυρίως την νεοφυή. Η επίσημη δικαιολογία για την επιβολή αυτής της παγκόσμιας πρωτοτυπίας είναι ότι επειδή η φορολογική σου δήλωση εκκαθαρίζεται τον Ιούλιο του επόμενου έτους, ενώ ο μισθωτός έχει κρατήσεις για τον φόρο κάθε μήνα οπότε…

Ύμνος της ελευθερίας

Η αγάπη πέφτει στο χώμα, ριζώνει όταν βρίσκει πρόσφορο έδαφος, ήλιο και βροχή. Η αγάπη δεν χάνεται, δόθηκε. Έχω φυτέψει πολλά λουλούδια, μα δεν άνθησαν όλα. Όμως δεν σταμάτησα να φυτεύω. Κάποια μαράθηκαν από την ξηρασία, αλλά σάπισαν από τις βροχές. Βλέπω αυτά που άνθησαν και χαμογελάω. Θυμάμαι. Και ξεχνάω. Δεν επιδιώκω πια την άνθηση…

Ευχαριστώ τους μαθητές και τους καθηγητές μου...

Μια μέρα έπεσε στα χέρια μου το «Γαϊτανάκι» της Ζωρζ Σαρή. Δεν ήξερα καν ότι ήταν γραμμένο από εκείνη. Θυμόμουν μόνο ότι παλιά είχαμε κάνει στο σχολείο το τραγουδάκι «Αν όλα τα παιδιά της γης πιάναν γερά τα χέρια...». Το διάβασα μονοκοπανιά. Μιλούσε για τον κυρ-Νικόλα που φτάνοντας σε μεγάλη ηλικία συνειδητοποίησε ότι δεν είχε καταφέρει…

Μουρόχαυλες επαναστάτριες...

Από πολύ μικρή πίστευα ότι τα «πρέπει» και τα «δεν πρέπει» είναι κάτι σα νόμος. «Πρέπει να πιεις όλο το γάλα σου» και το έπινα φτάνοντας στα όρια του εμετού. «Πρέπει να διαβάζεις» αργότερα και ευτυχώς αυτό μου άρεσε και το έκανα. «Δεν πρέπει να μαλώνεις με τον αδερφό και την αδερφή σου». Αυτό δεν το τηρούσα πάντα, γιατί ήταν φύσει…

Covid-19: Κλείνω τα μάτια...

Δε θέλω να ωραιοποιήσω την καραντίνα, γιατί κάποιοι υποφέρουν και άνθρωποι πεθαίνουν. Για μένα όμως όλο αυτό το διάστημα υπήρξε μια ευκαιρία για εσωτερική και «εξωτερική» αναζήτηση. Πρώτα αντιλήφθηκα πόσο ρόλο παίζει ο διαφορετικός τρόπος που το αντιμετώπισε η κάθε χώρα. Κάποια ήθελε να εφαρμόσει την «ανοσία της αγέλης» και επέτρεπε…

Εμπειρίες ψυχικής δύναμης

Είναι βράδυ και κάθομαι στο παρκαρισμένο σβηστό αμάξι μου, στη θέση του οδηγού. Το παράθυρο μισάνοιχτο, η μουσική στο ραδιόφωνο σχεδόν απαλά ακούγεται στα αφτιά μου.  Ανάβω το τσιγάρο μου και χάνομαι μέσα στο δυνατό φως που βγαίνει ζωηρά από τη λάμπα στο απέναντι πεζοδρόμιο και ο ήχος από τα αυτοκίνητα που περνούν μου θυμίζουν τον ήχο…

Οι αναμνήσεις των συναισθημάτων μου...

Η μνήμη είναι σαν μία λίμνη αναμνήσεων. Άλλες τις ψαρεύουμε -όταν θέλουμε- άλλες βγαίνουν στην επιφάνεια από μόνες τους με κάποια αφορμή και κάποιες άλλες είναι πάντα στην επιφάνεια σα φυσαλίδες που δε σπάνε ποτέ. Τέτοιες φυσαλίδες είναι οι αναμνήσεις συναισθημάτων μου. Αναμνήσεις που δεν εστιάζουν στα πρόσωπα, στα χρώματα, στους ήχους ή…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Η σημασία της αρχής και του τέλους στο λογοτεχνικό βιβλίο

Ο θεματικός πυρήνας ενός λογοτεχνικού βιβλίου, ή, με άλλα λόγια, η…

Μουρόχαυλες επαναστάτριες...

Από πολύ μικρή πίστευα ότι τα «πρέπει» και τα «δεν πρέπει» είναι κάτι…

Ράγισες και πόνεσα, έσπασες και πέθανα

Δυσκολεύομαι να αποτυπώσω αυτά τα συναισθήματα. Δυσκολεύομαι να…

Σταμάτα να φοβάσαι!

Φοβάσαι. Ένας φόβος πλημμυρίζει την ψυχή σου κάθε φορά που πας να…

Άλλο σύντροφοι και άλλο συγκάτοικοι!

Πόσοι πιστεύετε ότι έχετε ξεχωρίσει αυτούς τους δύο όρους; Και αν το…

Κορονοϊός και Περιβάλλον

Για άλλη μια φόρα γινόμαστε μάρτυρες μιας πανδημίας, αλλά ενώ…

Back in Time

Η «ψυχή» των Queen, Φρέντι Μέρκιουρι

Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1946, γεννήθηκε ο πιο χαρισματικός ροκ…

Εφιάλτης, η σπουδαιότερη ελληνική ταινία τρόμου

Και όμως, ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να καυχηθεί ότι για μία…

Όταν ο «βασιλιάς» Έλβις Πρίσλεϊ βίωνε την αποτυχία

Λένε πως η αποτυχία είναι απαραίτητη για την ίδια την επιτυχία και…

Γεώργιος Παπανικολάου, ένας σπουδαίος Έλληνας

Πώς μπορείς να μείνεις αδιάφορη απέναντι σε έναν άνθρωπο που…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή

Όταν έπεσε στο τραπέζι η πρόταση να κάνουμε ένα αφιέρωμα για τις…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Κοινωφελής Εκμετάλλευση

Είμαι 1 χρόνο άνεργη, πτυχιούχος άνεργη. Έτσι, θεώρησα ότι η…

Διάσημοι άνθρωποι που οδηγήθηκαν από την αποτυχία στην επιτυχία

Αν δεν αποτύχεις στη ζωή, δεν θα μπορέσεις ποτέ να γευτείς την…

Αυτή τη Δημοκρατία εννοούν;

Επτά χρόνια πριν, ανυποψίαστοι πρωτοακούγαμε για την αμερικάνικη…

Ξέρετε ποια είναι τα δύο προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως;

Το γεγονός ότι το πετρέλαιο κατέχει την πρώτη θέση σε πωλήσεις στον…

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…

Καρυωτάκης - Πολυδούρη: Μια ιστορία από το παρελθόν

Είναι φορές που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αν τα γεγονότα που…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης