tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

( 17 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Νατάσα Δανιήλ | Παρασκευή, 18.01.19 03:29
 

Ομόηχα: «διάλειμμα» vs «διάλυμα», «φύλο» vs «φύλλο»

Συχνά τα «ομώνυμα» ή «ομόηχα» τα γράφουμε με λανθασμένο τρόπο, γιατί, αν και ακούγονται το ίδιο, έχουν διαφορετική ορθογραφία και σημασία. 

Το πιο συχνό λάθος παρατηρείται στις λέξεις «διάλειμμα» και «διάλυμα», η πρώτη εκ των οποίων βγαίνει από το ρήμα «διαλείπω» και η δεύτερη από το «διαλύω». Το «διάλειμμα» λοιπόν είναι η προσωρινή ή ολιγόλεπτη διακοπή, ενώ το «διάλυμα» είναι το υγρό που μέσα του διαλύεται μια στερεά ουσία. Όλοι θα καταλάβουν τι εννοεί ο καθηγητής της χημείας αν πει: «Όποιος δεν κατάλαβε πώς φτιάχνεται το διάλυμα, μπορεί να μείνει για να του το εξηγήσω στο διάλειμμα», αλλά λίγοι θα ξέρουν πώς γράφεται η καθεμιά από τις δύο λέξεις.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι τα «λύματα» (από το ρήμα «λούω»), δηλαδή οι ακαθαρσίες, λέξη που χρησιμοποιείται συνήθως όταν αναφερόμαστε στα απόβλητα των εργοστασίων, κυρίως τα υγρά. Καμία σχέση δεν έχει η λέξη με τα άλλα «λήμματα» (από το ρήμα «λαμβάνω») που έχουν πολλές σημασίες, αλλά η πιο διαδεδομένη είναι «λέξεις που μπαίνουν σε λεξικό ή εγκυκλοπαίδεια με αλφαβητική σειρά, προκειμένου να εξηγηθεί η σημασία τους». Είναι δηλαδή οι λέξεις που γράφονται με έντονη γραφή. Δεν έχετε ακούσει για παράδειγμα «το χ λεξικό περιλαμβάνει τόσες χιλιάδες λήμματα;»

Όσον αφορά τις λέξεις «εξάρτηση» (από το ρήμα «εξαρτώ») και «εξάρτυση» (από το ρήμα «εξαρτύω») είναι άλλες δύο ομόηχες λέξεις που προκαλούν πονοκέφαλο στους μαθητές, αλλά τουλάχιστον οι άρρενες μαθητές μαθαίνουν να τις ξεχωρίζουν όταν πηγαίνουν στο στρατό. Κι αυτό γιατί «εξάρτυση» ονομάζονται τα ατομικά είδη του στρατιώτη, τα εξαρτήματα της στολής (όχι ο οπλισμός) και απέχει πολύ η ορθογραφία της από την κλασική για όλους μας λέξη «εξάρτηση» που σημαίνει «σχέση/υποταγή» (πχ. εξάρτηση από το αλκοόλ, από τα ναρκωτικά, από κάποιο άτομο κτλ)

Έπειτα η «έκκληση» (από το ρήμα «εκκαλώ») σημαίνει «κάλεσμα για βοήθεια» και το ακούμε συχνά στα ΜΜΕ, ενώ «έκλυση» (από το ρήμα «εκλύω») είναι η «απελευθέρωση» (πχ. «Μετά την έκρηξη στο Τσέρνομπιλ υπήρξε τεράστια έκλυση ραδιενέργειας).

Με αντίστοιχο τρόπο καταλαβαίνει κανείς ότι ουδεμία σχέση υπάρχει μεταξύ των λέξεων «γάλος» (γαλοπούλα) και Γάλλος (ο υπήκοος της Γαλλίας), ούτε μεταξύ των «δίστιχο» (δύο στίχοι) και «δύστυχο» (κακότυχο, ταλαιπωρημένο). Αλλά ενώ τη σημασιολογική διαφορά οι περισσότεροι την κατανοούμε, δυσκολευόμαστε ιδιαίτερα να γράψουμε σωστά τις λέξεις. Όλοι ξέρουμε πώς λέγεται η γυναίκα σε ενδιαφέρουσα, αλλά θα το γράψουμε «έγκυος» ή θα την μπερδέψουμε με τη λέξη «έγγειος» (ο σχετικός με τη γη);

Από την άλλη, αν χαρακτηρίσουμε την ευχέρεια κάποιου να απαντάει αμέσως «ετοιμολογία», θα είναι σωστό, αλλά αν το γράψουμε «ετυμολογία» θα είναι λάθος, γιατί η δεύτερη σημαίνει «προέλευση των λέξεων». Και η σύγχυση είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν χρησιμοποιούμε τις λέξεις «Εφορία» (η γνωστή σε όλους οικονομική υπηρεσία), «Εφορεία» (πχ. Αρχαιοτήτων)  και «Ευφορία» (=χαρά, καλή διάθεση).

Από την άλλη, οι λέξεις «υιός» (γιος) και «ιός» (πχ. της γρίπης ή του υπολογιστή) διαφέρουν μόνο σε ένα γράμμα, αλλά έχουν πολύ διαφορετική σημασία. Αντίστοιχα, «καινός» είναι ο «καινούριος» και «κενός» ο «άδειος». Η «Καινή Διαθήκη» λοιπόν δεν είναι άδεια, αλλά καινούρια σε σχέση με την «Παλαιά»! Επίσης, με ένα –λ- γράφεται ο «κάλος» του ποδιού, ενώ με δύο «το κάλλος» δηλαδή η ομορφιά. Επίσης, «κίρρωση» είναι η ασθένεια στο ήπαρ και «κύρωση» είναι η «επικύρωση». 

Μεγάλη σύγχυση προκαλείται και από τα δύο ομόηχα ρήματα «κλίνω» και «κλείνω». Όταν βέβαια μπαίνει στη μέση και το ρήμα «καλώ», η ορθογραφία «δολοφονείται». Για παράδειγμα, λέμε «κλίση του ρήματος, του δρόμου ή στα καλλιτεχνικά, στο πιάνο κτλ», αλλά «κλήση της τροχαίας ή του τηλεφώνου». Μπορούμε να «κλείνουμε» τα παράθυρα, αλλά ένα ρήμα να το «κλίνουμε». 

Και τα παραδείγματα μοιάζουν να μην τελειώνουν. «Κόμη» σημαίνει «μαλλιά» (από εκεί βγαίνει και η λέξη «κομμωτήριο), ενώ «κώμη» είναι το «χωριό». «Λιτός» είναι ο «απλός» και λυτός είναι ο «λυμένος» (πχ. λυτά μαλλιά). 

Σκεφτείτε ακόμη τη διαφορά μεταξύ «ότι» και «ό,τι», μεταξύ των λέξεων «όμως» και «ώμος» ή τα ακόλουθα ζευγάρια λέξεων: πάλη-πάλι, ποια-πια, σήκω-σύκο, σκηνή-σκοινί, χήρος-χοίρος(γουρούνι), ψηλός-ψιλός (=λεπτός). 

Και φυσικά είναι σίγουρο ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο στην ελληνική γλώσσα σε τόσο μεγάλο βαθμό. Μόνο στην ελληνική γλώσσα τόσες ίδιες στο άκουσμα λέξεις είναι εντελώς διαφορετικές σημασιολογικά. Γι’ αυτό (χωρίς να θέλω να υποτιμήσω τις άλλες γλώσσες) για έναν Έλληνα είναι πιο εύκολο να μάθει πχ αγγλικά από ό,τι για έναν άγγλο πχ να μάθει ελληνικά. Σκεφτείτε με πόση δυσκολία θα καταλάβαινε κάποιος ξένος που μαθαίνει την ελληνική γλώσσα φράσεις όπως οι ακόλουθες:

«Με λίγη τύχη θα περάσουμε τα τείχη»

«Το πολιτικό τους κόμμα έχει πέσει σε κώμα» 

«Η σορός βρέθηκε επάνω σε σωρό από σκουπίδια» ή

«Πες στον φίλο σου ότι ανάλογα με το φύλο του θα πάρει το κόκκινο ή το μπλε φύλλο»!

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Χειμώνιασε…

Χειμώνιασε. Ο καιρός έγινε άγριος, οι άνθρωποι ντύνονται βαριά τρέχοντας στους δρόμους. Χειμώνιασε και ο αέρας χτυπά με ορμή και μανιασμένα τα παράθυρα του δωματίου μου. Χειμώνιασε και ο ουρανός σκλήρυνε και έχασε το χαρούμενό του χρώμα. Τώρα ο αέρας παρασέρνει τα δέντρα και χτυπάει με δύναμη τα τζάμια. Χειμώνιασε. Βροχές πέφτουν αραιά…

Εκπομπή μόδας ή ωραιοπάθειας;

Παρακολούθησα, καθαρά από περιέργεια, την πρεμιέρα του Greece's Next Top Model. Νέες κοπέλες οι οποίες είχαν έναν αέρα αυτοπεποίθησης ο οποίος όμως στην πραγματικότητα, έκρυβε επιδέξια την ανασφάλεια και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση. Κοπέλες 18, 22 οι οποίες αλλάζουν τα πάντα επάνω τους και υποβάλλουν τον εαυτό τους από τόσο νωρίς στη…

Άλλο είμαι εγωιστής και άλλο αξιοπρεπής

Εγωισμός και αξιοπρέπεια, δύο λέξεις που χρησιμοποιούνται διαρκώς και τις περισσότερες φορές αγνοείται η πραγματική τους σημασία. Εγωιστής είναι ο άνθρωπος ο οποίος δεν υπολογίζει κανέναν άλλον παρά μόνο τον δικό του εαυτό και δε διστάζει να βλάψει ακόμα και άλλα άτομα προκειμένου να πετύχει όλα αυτά που θέλει. Ο εγωιστής απομακρύνει…

Για έναν καλύτερο κόσμο

Οι άνθρωποι είμαστε περίεργα πλάσματα. Και ενίοτε αψυχολόγητα. Οι διαπροσωπικές μας σχέσεις έχουν καταντήσει μια απέραντη θάλασσα υποκρισίας, γιατί δειλιάζουμε να πούμε ευθέως τι πραγματικά σκεφτόμαστε και για ποιο λόγο ενεργούμε όπως ενεργούμε. Φοβόμαστε. Θεωρούμε ότι ο απέναντι δεν θα μας καταλάβει. Μιλάμε την ίδια γλώσσα, αλλά ο…

Όχι άλλο ημιμόνιμο!

Πόσο ωραία μπορεί να είναι η μέρα σου, όταν σε ξυπνάει το «μπιπ» από το μέιλ και το πρώτο πράγμα που βλέπεις είναι η φράση: «Έκανες πανάδα»; Πλησιάζει το καλοκαίρι, χάσε κιλά, αγόρασε αντιηλιακά. Τελειώνει το καλοκαίρι, έκανες πανάδες, βάλε αλοιφές…Δε θα πάρω, ευχαριστώ. Ακόμη χειρότερο ένα δεύτερο μπιπ, μήνυμα από την αδερφή μου: «Μην…

Ερωτοτρόπιον

Ατενίζοντας, κατανοώντας, συλλαμβάνοντας μα και ζώντας τούτο τον φτερωτό θεό, δημιούργημα του Πόρου και της Πενίας, αρχή κάθε περιπετειώδους αναζήτησης, είτε πρόκειται περί υποκειμενικής, ενός πιστεύω, είτε περί αντικειμενικής, της πραγματικότητας. Αναζήτησης καθοδηγούμενης απ' αυτό καθαυτό το αναζητούμενο. Παραγωγή μιας καταληπτότητας…

Δε φοβάμαι να αποτύχω

Δε φοβάμαι να αποτύχω. Η αποτυχία είναι για τους δυνατούς και υπάρχει για την ωρίμανσή τους. Δε φοβάμαι να αποτύχω. Η αποτυχία είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής και με βοηθάει να προετοιμαστώ καλύτερα για τη φορά που θα επιτύχω. Δε φοβάμαι να αποτύχω. Είμαι αρκετά σοφή για να διαχειριστώ αυτή την επιτυχία για το καλό μου. Δε φοβάμαι να…

Δεν έχω πια χρόνο να ασχοληθώ με μέτριους, καιροσκόπους και ανώριμους - Του Mário Pinto de Andrade

Μέτρησα τα χρόνια μου και συνειδητοποίησα ότι μου υπολείπεται λιγότερος χρόνος ζωής απ’ ό,τι έχω ζήσει μέχρι τώρα… Έχω περισσότερο παρελθόν απ’ ό,τι μέλλον. Αισθάνομαι όπως αυτό το παιδάκι που του έδωσαν ένα γεμάτο μπολ με κεράσια: τα πρώτα τα καταβρόχθισε με λαιμαργία, αλλά όταν παρατήρησε ότι του απέμεναν λίγα, άρχισε να τα γεύεται με…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Η γυναίκα που χαμογελούσε πάντα

Μια γυναίκα κάποτε χαμογελούσε πάντα. Όλη την ημέρα, όλες τις ώρες, όλα…

10 σοφές φράσεις του μεγάλου μας ποιητή Γιάννη Ρίτσου

Ο Γιάννης Ρίτσος, ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, αποτελεί έναν από τους…

Υπάρχει τύχη στη ζωή;

Υπάρχει τύχη στη ζωή τελικά;  Αξίζει να διαβάσουμε ένα άρθρο το οποίο…

Η αναμονή

Πόσο εύκολα σε ξεγελάει η προσδοκία! Με πόση δειλία σε εξαπατάει και σε…

Έλα να ξαπλώσεις δίπλα μου

Έλα να ξαπλώσεις δίπλα μου. Όχι, μη θυμώνεις. Δε θέλω κάτι πονηρό, δε…

Η ανοχή του διαφορετικού καθαρίσματος της μπανάνας!

Μια μέρα ο 13χρονος ανιψιός μου Βασίλης μου είπε (σχεδόν…

Back in Time

Οι κορυφαίες ατάκες του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου (ΒΙΝΤΕΟ)

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου,…

Θεόφιλος Καΐρης, ο φιλόσοφος της νεότερης Ελλάδας που ξεπέρασε τα εσκαμμένα

Ο Θεόφιλος Καΐρης, ακολούθησε την μοίρα όλων των μεγάλων διανοητών,…

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Οι χειρότερες ταινίες όλων των εποχών

Αν έχετε σαδομαζοχιστικές τάσεις και θέλετε για κάποιον ακατανόητο…

Η γλυκιά ανάμνηση της Μαλβίνας

Και ποιός δεν είχε παρακολουθήσει την Μαλβίνα Κάραλη στις μοναδικές…

Γεώργιος Παπανικολάου, ένας σπουδαίος Έλληνας

Πώς μπορείς να μείνεις αδιάφορη απέναντι σε έναν άνθρωπο που…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…

Ξέρετε ποια είναι τα δύο προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως;

Το γεγονός ότι το πετρέλαιο κατέχει την πρώτη θέση σε πωλήσεις στον…

Ιερά τέρατα του παγκόσμιου κινηματογράφου

Καινούργιοι μεγάλοι σταρ εμφανίζονται στη μεγάλη οθόνη κατά καιρούς,…

Οι Ιρανές δεν ντύνονται όπως νομίζεις

Το στερεότυπο που αρκετοί έχουν στο μυαλό τους για τις γυναίκες από…

Γιατί ο Καπιταλισμός δημιουργεί άσκοπες δουλειές - Του David Graeber

Είναι σαν κάποιος εκεί έξω να επινοεί άσκοπες δουλειές μόνο και μόνο…

Αυτή τη Δημοκρατία εννοούν;

Επτά χρόνια πριν, ανυποψίαστοι πρωτοακούγαμε για την αμερικάνικη…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης