tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Υπερβολή και κομπασμός

Υπερβολή και κομπασμός

( 12 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Δημήτρης Α. Δημητριάδης | Κυριακή, 06.10.19 23:09
 

Υπερβολή και κομπασμός

Κάθε υπερβολή περιέχει το γελοίο. Είναι σωστό αυτό; Μάλλον όχι. Αρκεί να σκεφτούμε τις περιπτώσεις όπου εκείνος που υπερβάλλει πως ενεργεί μεταφορικά. Δείχνει πως εγκαταλείπει το μέτρο για να μεταφερθεί κάπου αλλού, προεκτείνοντας μια σημασία, τονίζοντας. Το ότι «παίζει» με το συνηθισμένο γίνεται φανερό κι αυτή η πρόθεσή του προστατεύει. Αν λείψει αυτή, τότε γίνεται γελοίο.

Αυτό συμβαίνει από παλιά στην Ελλάδα. Μια καλλιέργεια του υπερβολικού – στην ομιλία, στην εμφάνιση – για τον εαυτό του. Το υπερβολικό κυριολεκτεί. Το άτομο που θα το υιοθετήσει θα πασχίσει να γίνει άμεσα πειστικό, να το πάρει «τοις μετρητοίς». Ακόμα κι αν αρχίσει με μεταφορές, στη συνέχεια θα παρασυρθεί. Ανησυχώντας μήπως δεν τα καταφέρει, καταφεύγει σε κάτι πιο επιβλητικό: το πομπώδες. Μολονότι η λέξη δηλώνει αποτυχίες, π.χ. του μεγαλόπρεπου να αρθεί στο ύψος του, του βαρυσήμαντου να φανερώσει την αναγκαιότητά του, το πομπώδες, όχι πια ως αισθητική κατηγορία, αλλά ως κοινωνικό εφόδιο, διατηρεί την αποτελεσματικότητά του. Στην κοινωνική ζωή τα αισθητικά κριτήρια ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους, γίνονται πιο εύχρηστα, ιδιαίτερα αν περιβληθούν τον μανδύα του αναπόφευκτου. Εκεί αποβλέπει το πομπώδες.

Μπορεί, λοιπόν, να κερδίσει τις εντυπώσεις, παρ’ όλο που εκθέτει τα τρωτά του, από αισθητική άποψη, σημεία. Μοιάζει σχηματικό, πού και πού προδίδει μια πρόθεση παραποίησης κι όμως στο τέλος παραμένει η ιδέα πως στις δεδομένες συνθήκες ήταν ταιριαστό. Και ποιες είναι αυτές οι συνθήκες; Ένα περιβάλλον τελετουργικό, ένα πλαίσιο επισημότητας, ένα κρίσιμο κοινωνικό ή εθνικό γεγονός, με δυο λόγια ο,τιδήποτε από μόνο του διαθέτει τέτοια χωρητικότητα σημασιών ώστε κάθε σχόλιο ή πράξη σχετική με αυτό, ειλικρινής ή ψευδής αδιάφορο, να μην είναι ικανή να το καλύψει ολόκληρο. Το γελοίο παραμονεύει. Αλλά ο συγκεκριμένος άνθρωπος ούτε που το προσέχει, σπεύδοντας σε κάθε ευκαιρία να καταλάβει τον διαθέσιμο χώρο, ακόμα κι αν αυτός είναι ελάχιστος. Εκχειλίζει, πέφτει έξω από τη βάση του και η βιασύνη του είναι αδύνατο να δώσει σε αυτή του την κίνηση το νόημα μιας υπερβολής για λόγους, ας πούμε, παραστατικότητας.

Έτσι καταλήγουν οι «παραστάσεις» πολλών μελών της ελληνικής κοινωνικής αφρόκρεμας. Άτομα που κατά τα άλλα δεν τους λείπει η παιγνιώδης ευχέρεια ή χάρη, μεταμορφώνονται ξαφνικά όταν πρόκειται να υπερασπιστούν μια άποψή τους και μαζί τον ίδιο τους τον εαυτό. Προφανώς στην παραμικρή δημόσια εμφάνιση του εαυτού διακυβεύονται τα πάντα. Αυτή η ακομψία που φουσκώνει και που ζητά να παρουσιάσει την προσωπικότητά του σαν ένα συμπαγές τοίχος που επεκτείνεται προς όλες τις μεριές, αυτή η επίδειξη συνοχής με τα μέσα μιας βλοσυρής κατηγορηματικότητας κι ενός διακηρυκτικού μένους που μόλις συγκρατείται για να μην εξυβρίσει τους πιθανούς αντιρρησίες, όλα αυτά είναι δύσκολο να ανασταλούν μόνο και μόνο επειδή διατρέχουν τον κίνδυνο του γελοίου. Αμελητέο ενδεχόμενο σε σύγκριση με τον κύριο στόχο. Γιατί το γελοίο συνδέεται με μια κρίση, με μια διεργασία στην οποία συνεργάζονται η ηθική και το γούστο, ενώ αυτούς τους απασχολεί αποκλειστικά το αισθητό απομονωμένο από τη διάνοια. Προτού προλάβει να σχηματιστεί οποιαδήποτε κρίση, πρέπει να κυριευτούν οι πηγές των ερεθισμάτων.

Πρέπει ο κομπασμός να διαφημίσει τα επιτεύγματα, η στιβαρή φωνή να υποβαστάξει τη σκέψη, η ανελαστικότητα του σώματος να κρύψει την ελαστικότητα της συνείδησης, την απροθυμία της για εσωτερική δέσμευση, η αγαλματοειδής στάση να χτίσει τα οχυρά της απέναντι στην πιθανή έλλειψη σεβασμού. Μια επιχείρηση διόγκωσης για να κλείσουν τα κενά – ο πομπώδης είναι ένας καταχραστής του ορατού. Ωστόσο, καθιερώνεται παρά τις επιφυλάξεις, τις σποραδικές ειρωνείες. Και με αυτό αποδεικνύει πως ξέρει να υπολογίζει σωστά τις αντιστάσεις, εφαρμόζοντας παλιές συνταγές που ισχύουν ακόμα.

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Ευχαριστώ τους μαθητές και τους καθηγητές μου...

Μια μέρα έπεσε στα χέρια μου το «Γαϊτανάκι» της Ζωρζ Σαρή. Δεν ήξερα καν ότι ήταν γραμμένο από εκείνη. Θυμόμουν μόνο ότι παλιά είχαμε κάνει στο σχολείο το τραγουδάκι «Αν όλα τα παιδιά της γης πιάναν γερά τα χέρια...». Το διάβασα μονοκοπανιά. Μιλούσε για τον κυρ-Νικόλα που φτάνοντας σε μεγάλη ηλικία συνειδητοποίησε ότι δεν είχε καταφέρει…

Ιστορίες εγκλεισμού

Ζούμε αλλά καλύτερα να μιλήσω για μένα. Ζω, αναπνέω και δρω κάτω από ένα καθεστώς αδιόρατου φόβου. Της καθημερινής έγνοιας πως θα αποφύγω τη συνάντηση με τον τρομοκράτη. Το μέτρο της κοινωνικής αποστασιοποίησης το καταλαβαίνω και το τηρώ γιατί είναι μετρήσιμο. Πώς όμως αντιμετωπίζεις την ασύμμετρη απειλή του αόρατου ιού που λαθροβιεί σε…

Μια προσωπική άποψη για τον πόνο

Τίτλος τραγουδιού: "A pena" (μετάφραση «ο πόνος») Μια προσωπική άποψη για τον πόνο με αφορμή αυτό το τραγούδι «Πολλά έχουν ειπωθεί για τον πόνο, γιατί πολλά είναι τα "πρόσωπά" του και τα θύματά του», διαπίστωσα με επαγωγικό συλλογισμό καθώς λιαζόμουν με περίσσια ραστώνη (μέχρι που κάηκα σαν αστακός και κατέληξα να πονώ και εγώ). Εκείνη…

Εμπειρίες ψυχικής δύναμης

Είναι βράδυ και κάθομαι στο παρκαρισμένο σβηστό αμάξι μου, στη θέση του οδηγού. Το παράθυρο μισάνοιχτο, η μουσική στο ραδιόφωνο σχεδόν απαλά ακούγεται στα αφτιά μου.  Ανάβω το τσιγάρο μου και χάνομαι μέσα στο δυνατό φως που βγαίνει ζωηρά από τη λάμπα στο απέναντι πεζοδρόμιο και ο ήχος από τα αυτοκίνητα που περνούν μου θυμίζουν τον ήχο…

Αειφορία vs Καταστροφολογία

Πριν από κάποιους αιώνες η καταστροφολογία (Δευτέρα παρουσία, καταστροφή του κόσμου κλπ) ενδεχομένως να ήταν επιθυμητή στην κοινωνία, διότι με την επιταγή της κρίσης ζωντανών και πεθαμένων ο άνθρωπος πίστευε ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη, έστω και όταν αυτός δεν θα ζει πια. Ήταν δηλαδή ένα είδος άτυπου δικαστηρίου για τους πιστούς που θα…

Φόβος... Ο χειρότερός σου εχθρός!

Άτιμο συναίσθημα φίλε μου. Ο πιο κακός σύμβουλός σου. Ο μεγαλύτερος ανασταλτικός παράγοντας της ζωής σου. Η αιτία στις περισσότερες αποτυχίες σου. Έλα, πάμε αρκετά χρόνια πίσω. Θυμήσου τον εαυτό σου, όντας μικρό παιδί, κουκουλωμένο κάτω από τα σκεπάσματα. Τότε που το πορτατίφ σου, σε συνδυασμό με την ζακέτα που είχες κρεμάσει στην πόρτα,…

Η υπεράσπιση του εαυτού σου ξεκινάει μονάχα από σένα

Σπατάλησα πολύ χρόνο για να δω τι θέλουν οι άλλοι, τώρα έχω χρόνο μόνο για ό,τι θέλω εγώ! Έχω συναναστραφεί με πολλούς ενήλικες, με διάφορους χαρακτήρες, που είχαν άσχημη παιδική ηλικία, δεν το είχαν πει αλλά η συμπεριφορά τους το φώναζε. Να υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου και να μην αφήνεις κανέναν να σε υποτιμάει. Ακόμα και η σιωπή είναι η…

Για ένα γλάρο…

Κάθε χρόνο στο παλιό μας σπίτι ένα χελιδόνι έφτανε από νωρίς στη φωλιά του. Πάντα αναρωτιόμουν αν ήταν το ίδιο. Στηνόμουν με τις ώρες και παραμόνευα να το δω να πλησιάζει, προσπαθούσα  να βρω ένα σημάδι, κάτι που θα μου έδειχνε ότι ήταν εκείνο όπως και πέρυσι. Ωστόσο, κάθε που κινούσα την κουρτίνα, σταματούσε ακαριαία μπροστά στο τζάμι…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Μια προσωπική άποψη για τον πόνο

Τίτλος τραγουδιού: "A pena" (μετάφραση «ο πόνος») Μια προσωπική άποψη…

Ο Χίτσκοκ καθαιρείται

Τα οξυμμένα πνεύματα και η γενικότερη ανάφλεξη της αμερικανικής…

Οι αναμνήσεις των συναισθημάτων μου...

Η μνήμη είναι σαν μία λίμνη αναμνήσεων. Άλλες τις ψαρεύουμε -όταν…

Ο χρόνος αδέκαστος και αμείλικτος κριτής

Ο χρόνος άπαντα τοίσιν ύστερον φράσει. Λάλος γαρ ούτος ουκ ερωτώσιν…

Η σημασία της αρχής και του τέλους στο λογοτεχνικό βιβλίο

Ο θεματικός πυρήνας ενός λογοτεχνικού βιβλίου, ή, με άλλα λόγια, η…

Εμπειρίες ψυχικής δύναμης

Είναι βράδυ και κάθομαι στο παρκαρισμένο σβηστό αμάξι μου, στη θέση του…

Back in Time

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Εφιάλτης, η σπουδαιότερη ελληνική ταινία τρόμου

Και όμως, ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να καυχηθεί ότι για μία…

Τα video games που μας μεγάλωσαν

Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που αγαπήθηκαν στο παρελθόν είναι πάρα πολλά…

Οι κορυφαίες ατάκες του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου (ΒΙΝΤΕΟ)

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου,…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

«Ο γέρος και η θάλασσα» του Χέμινγουεϊ σε ένα εντυπωσιακό animation φιλμ

Βασισμένη στη πασίγνωστη νουβέλα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ «Ο γέρος και η…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Γιατί ο Καπιταλισμός δημιουργεί άσκοπες δουλειές - Του David Graeber

Είναι σαν κάποιος εκεί έξω να επινοεί άσκοπες δουλειές μόνο και μόνο…

Καρυωτάκης - Πολυδούρη: Μια ιστορία από το παρελθόν

Είναι φορές που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αν τα γεγονότα που…

5 ευγενικές χειρονομίες που εκλείπουν στις μέρες μας

Η ευγένεια στις ημέρες μας είναι μία υπόθεση τόσο δύσκολη που πολλοί…

Ιερά τέρατα του παγκόσμιου κινηματογράφου

Καινούργιοι μεγάλοι σταρ εμφανίζονται στη μεγάλη οθόνη κατά καιρούς,…

Κοινωφελής Εκμετάλλευση

Είμαι 1 χρόνο άνεργη, πτυχιούχος άνεργη. Έτσι, θεώρησα ότι η…

Ξέρετε ποια είναι τα δύο προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως;

Το γεγονός ότι το πετρέλαιο κατέχει την πρώτη θέση σε πωλήσεις στον…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης