tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Υπερβολή και κομπασμός

Υπερβολή και κομπασμός

( 12 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Δημήτρης Α. Δημητριάδης | Κυριακή, 06.10.19 23:09
 

Υπερβολή και κομπασμός

Κάθε υπερβολή περιέχει το γελοίο. Είναι σωστό αυτό; Μάλλον όχι. Αρκεί να σκεφτούμε τις περιπτώσεις όπου εκείνος που υπερβάλλει πως ενεργεί μεταφορικά. Δείχνει πως εγκαταλείπει το μέτρο για να μεταφερθεί κάπου αλλού, προεκτείνοντας μια σημασία, τονίζοντας. Το ότι «παίζει» με το συνηθισμένο γίνεται φανερό κι αυτή η πρόθεσή του προστατεύει. Αν λείψει αυτή, τότε γίνεται γελοίο.

Αυτό συμβαίνει από παλιά στην Ελλάδα. Μια καλλιέργεια του υπερβολικού – στην ομιλία, στην εμφάνιση – για τον εαυτό του. Το υπερβολικό κυριολεκτεί. Το άτομο που θα το υιοθετήσει θα πασχίσει να γίνει άμεσα πειστικό, να το πάρει «τοις μετρητοίς». Ακόμα κι αν αρχίσει με μεταφορές, στη συνέχεια θα παρασυρθεί. Ανησυχώντας μήπως δεν τα καταφέρει, καταφεύγει σε κάτι πιο επιβλητικό: το πομπώδες. Μολονότι η λέξη δηλώνει αποτυχίες, π.χ. του μεγαλόπρεπου να αρθεί στο ύψος του, του βαρυσήμαντου να φανερώσει την αναγκαιότητά του, το πομπώδες, όχι πια ως αισθητική κατηγορία, αλλά ως κοινωνικό εφόδιο, διατηρεί την αποτελεσματικότητά του. Στην κοινωνική ζωή τα αισθητικά κριτήρια ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους, γίνονται πιο εύχρηστα, ιδιαίτερα αν περιβληθούν τον μανδύα του αναπόφευκτου. Εκεί αποβλέπει το πομπώδες.

Μπορεί, λοιπόν, να κερδίσει τις εντυπώσεις, παρ’ όλο που εκθέτει τα τρωτά του, από αισθητική άποψη, σημεία. Μοιάζει σχηματικό, πού και πού προδίδει μια πρόθεση παραποίησης κι όμως στο τέλος παραμένει η ιδέα πως στις δεδομένες συνθήκες ήταν ταιριαστό. Και ποιες είναι αυτές οι συνθήκες; Ένα περιβάλλον τελετουργικό, ένα πλαίσιο επισημότητας, ένα κρίσιμο κοινωνικό ή εθνικό γεγονός, με δυο λόγια ο,τιδήποτε από μόνο του διαθέτει τέτοια χωρητικότητα σημασιών ώστε κάθε σχόλιο ή πράξη σχετική με αυτό, ειλικρινής ή ψευδής αδιάφορο, να μην είναι ικανή να το καλύψει ολόκληρο. Το γελοίο παραμονεύει. Αλλά ο συγκεκριμένος άνθρωπος ούτε που το προσέχει, σπεύδοντας σε κάθε ευκαιρία να καταλάβει τον διαθέσιμο χώρο, ακόμα κι αν αυτός είναι ελάχιστος. Εκχειλίζει, πέφτει έξω από τη βάση του και η βιασύνη του είναι αδύνατο να δώσει σε αυτή του την κίνηση το νόημα μιας υπερβολής για λόγους, ας πούμε, παραστατικότητας.

Έτσι καταλήγουν οι «παραστάσεις» πολλών μελών της ελληνικής κοινωνικής αφρόκρεμας. Άτομα που κατά τα άλλα δεν τους λείπει η παιγνιώδης ευχέρεια ή χάρη, μεταμορφώνονται ξαφνικά όταν πρόκειται να υπερασπιστούν μια άποψή τους και μαζί τον ίδιο τους τον εαυτό. Προφανώς στην παραμικρή δημόσια εμφάνιση του εαυτού διακυβεύονται τα πάντα. Αυτή η ακομψία που φουσκώνει και που ζητά να παρουσιάσει την προσωπικότητά του σαν ένα συμπαγές τοίχος που επεκτείνεται προς όλες τις μεριές, αυτή η επίδειξη συνοχής με τα μέσα μιας βλοσυρής κατηγορηματικότητας κι ενός διακηρυκτικού μένους που μόλις συγκρατείται για να μην εξυβρίσει τους πιθανούς αντιρρησίες, όλα αυτά είναι δύσκολο να ανασταλούν μόνο και μόνο επειδή διατρέχουν τον κίνδυνο του γελοίου. Αμελητέο ενδεχόμενο σε σύγκριση με τον κύριο στόχο. Γιατί το γελοίο συνδέεται με μια κρίση, με μια διεργασία στην οποία συνεργάζονται η ηθική και το γούστο, ενώ αυτούς τους απασχολεί αποκλειστικά το αισθητό απομονωμένο από τη διάνοια. Προτού προλάβει να σχηματιστεί οποιαδήποτε κρίση, πρέπει να κυριευτούν οι πηγές των ερεθισμάτων.

Πρέπει ο κομπασμός να διαφημίσει τα επιτεύγματα, η στιβαρή φωνή να υποβαστάξει τη σκέψη, η ανελαστικότητα του σώματος να κρύψει την ελαστικότητα της συνείδησης, την απροθυμία της για εσωτερική δέσμευση, η αγαλματοειδής στάση να χτίσει τα οχυρά της απέναντι στην πιθανή έλλειψη σεβασμού. Μια επιχείρηση διόγκωσης για να κλείσουν τα κενά – ο πομπώδης είναι ένας καταχραστής του ορατού. Ωστόσο, καθιερώνεται παρά τις επιφυλάξεις, τις σποραδικές ειρωνείες. Και με αυτό αποδεικνύει πως ξέρει να υπολογίζει σωστά τις αντιστάσεις, εφαρμόζοντας παλιές συνταγές που ισχύουν ακόμα.

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Ύμνος της ελευθερίας

Η αγάπη πέφτει στο χώμα, ριζώνει όταν βρίσκει πρόσφορο έδαφος, ήλιο και βροχή. Η αγάπη δεν χάνεται, δόθηκε. Έχω φυτέψει πολλά λουλούδια, μα δεν άνθησαν όλα. Όμως δεν σταμάτησα να φυτεύω. Κάποια μαράθηκαν από την ξηρασία, αλλά σάπισαν από τις βροχές. Βλέπω αυτά που άνθησαν και χαμογελάω. Θυμάμαι. Και ξεχνάω. Δεν επιδιώκω πια την άνθηση…

Covid-19: Μην κλείνεις τα μάτια...

Όταν ήμασταν παιδιά και πηγαίναμε με τους γονείς μου στο χωριό της μαμάς μου, μετρούσαμε τις φωλιές των πουλιών στα δέντρα. Άλλοτε τα αυτοκίνητα, άλλοτε τις πινακίδες. Ουρλιάζαμε: «Τρία, τέσσερα, εφτά…». Φτάναμε σε αριθμούς κοντά στο εκατό ή το ξεπερνούσαμε. Αυτό θυμήθηκα χθες το απόγευμα. Όντας όλη μέρα κλεισμένοι μέσα, αποφασίσαμε να…

Πάντα κάτι σε μαθαίνει ο άνθρωπος που περνάει από τη ζωή σου

Ψιτ! Eσύ που ήρθες, έχτισες, διέλυσες και έφυγες… Εσένα φίλε μου, αγαπητέ μου συγγενή, αγαπητή μου φίλη, που σε αγαπούσα τόσο πολύ και σε εμπιστευόμουν ακόμα πιο πολύ, σε ευχαριστώ που με ισοπέδωσες και με έμαθες να στέκομαι ξανά όρθια. Εσένα που όταν σε έβλεπα χαιρόμουν, γιατί κάναμε καλή παρέα, που σου έλεγα τον πόνο μου κλαίγοντας και…

Κορονοϊός και Περιβάλλον

Για άλλη μια φόρα γινόμαστε μάρτυρες μιας πανδημίας, αλλά ενώ ασχολούμαστε με την θεραπεία της ασθένειας και τα μέτρα πρόληψής της, δεν ασχολούμαστε καθόλου με το τι προκάλεσε αυτή την πανδημία. Μια μικρή ιστορική αναδρομή στον μεσαίωνα ίσως μας βοηθούσε λίγο να καταλάβουμε τι σημαίνει η διαταραχή της περιβαλλοντικής ισορροπίας και η…

Αειφορία vs Καταστροφολογία

Πριν από κάποιους αιώνες η καταστροφολογία (Δευτέρα παρουσία, καταστροφή του κόσμου κλπ) ενδεχομένως να ήταν επιθυμητή στην κοινωνία, διότι με την επιταγή της κρίσης ζωντανών και πεθαμένων ο άνθρωπος πίστευε ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη, έστω και όταν αυτός δεν θα ζει πια. Ήταν δηλαδή ένα είδος άτυπου δικαστηρίου για τους πιστούς που θα…

Πώς νίκησα την κατάθλιψη!

Ζούσα ήδη στην αυτοεξορία μου σχεδόν τρία χρόνια, όταν άρχισα να βουλιάζω ανεξέλεγκτα. Πατούσα στη σαθρή κινούμενη άμμο του διαρρηκτά δομημένου εαυτού μου, ούσα υπερευάλωτη πια κι ενώ παράλληλα κουβαλούσα πάνω μου τα βάρη της εντεταλμένης δυνατής «μάνας», προστάτιδας των αδυνάτων, μα ματαιωμένης κι αναποτελεσματικής. Κάπου εκεί, η, μέχρι…

Περί της προκαταβολής φόρου

Αυτή η ελληνική πατέντα είναι ένα από τα στοιχεία που κατέστρεψαν την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα και κυρίως την νεοφυή. Η επίσημη δικαιολογία για την επιβολή αυτής της παγκόσμιας πρωτοτυπίας είναι ότι επειδή η φορολογική σου δήλωση εκκαθαρίζεται τον Ιούλιο του επόμενου έτους, ενώ ο μισθωτός έχει κρατήσεις για τον φόρο κάθε μήνα οπότε…

Μα πιο πολύ ένα ευχαριστώ..!

Πόσα λόγια σου χρωστάω άραγε; Πόσες λέξεις έμειναν θαμμένες και δεν κατάφεραν ποτέ να σχηματιστούν στις κατάλληλες προτάσεις; Σίγουρα μια συγγνώμη. Μια συγγνώμη από αυτές που δεν σου άρεσε να ακούς. Μια συγγνώμη για όλη την ψυχολογική κούραση που σου προσέφερα άθελά μου ή και όχι. Συγγνώμη για όλες τις διαδικασίες που σε πίεσα να μπεις.…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Η σημασία της αρχής και του τέλους στο λογοτεχνικό βιβλίο

Ο θεματικός πυρήνας ενός λογοτεχνικού βιβλίου, ή, με άλλα λόγια, η…

Μουρόχαυλες επαναστάτριες...

Από πολύ μικρή πίστευα ότι τα «πρέπει» και τα «δεν πρέπει» είναι κάτι…

Ράγισες και πόνεσα, έσπασες και πέθανα

Δυσκολεύομαι να αποτυπώσω αυτά τα συναισθήματα. Δυσκολεύομαι να…

Σταμάτα να φοβάσαι!

Φοβάσαι. Ένας φόβος πλημμυρίζει την ψυχή σου κάθε φορά που πας να…

Άλλο σύντροφοι και άλλο συγκάτοικοι!

Πόσοι πιστεύετε ότι έχετε ξεχωρίσει αυτούς τους δύο όρους; Και αν το…

Κορονοϊός και Περιβάλλον

Για άλλη μια φόρα γινόμαστε μάρτυρες μιας πανδημίας, αλλά ενώ…

Back in Time

Θεόφιλος Καΐρης, ο φιλόσοφος της νεότερης Ελλάδας που ξεπέρασε τα εσκαμμένα

Ο Θεόφιλος Καΐρης, ακολούθησε την μοίρα όλων των μεγάλων διανοητών,…

Οι κορυφαίες ατάκες του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου (ΒΙΝΤΕΟ)

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου,…

Kind of blue, η επιτομή της jazz μουσικής

Η jazz ανήκει στα είδη της μουσικής που επιθυμώ να ακούσω το βράδυ,…

Όταν ο «βασιλιάς» Έλβις Πρίσλεϊ βίωνε την αποτυχία

Λένε πως η αποτυχία είναι απαραίτητη για την ίδια την επιτυχία και…

Εφιάλτης, η σπουδαιότερη ελληνική ταινία τρόμου

Και όμως, ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να καυχηθεί ότι για μία…

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Ξέρετε ποια είναι τα δύο προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως;

Το γεγονός ότι το πετρέλαιο κατέχει την πρώτη θέση σε πωλήσεις στον…

Γιατί ο Καπιταλισμός δημιουργεί άσκοπες δουλειές - Του David Graeber

Είναι σαν κάποιος εκεί έξω να επινοεί άσκοπες δουλειές μόνο και μόνο…

Κλεπτομανία

Η κλεπτομανία ορίζεται ως μία συναισθηματική διαταραχή του ελέγχου…

5 ευγενικές χειρονομίες που εκλείπουν στις μέρες μας

Η ευγένεια στις ημέρες μας είναι μία υπόθεση τόσο δύσκολη που πολλοί…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης