tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Υπερβολή και κομπασμός

Υπερβολή και κομπασμός

( 12 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: Δημήτρης Α. Δημητριάδης | Κυριακή, 06.10.19 23:09
 

Υπερβολή και κομπασμός

Κάθε υπερβολή περιέχει το γελοίο. Είναι σωστό αυτό; Μάλλον όχι. Αρκεί να σκεφτούμε τις περιπτώσεις όπου εκείνος που υπερβάλλει πως ενεργεί μεταφορικά. Δείχνει πως εγκαταλείπει το μέτρο για να μεταφερθεί κάπου αλλού, προεκτείνοντας μια σημασία, τονίζοντας. Το ότι «παίζει» με το συνηθισμένο γίνεται φανερό κι αυτή η πρόθεσή του προστατεύει. Αν λείψει αυτή, τότε γίνεται γελοίο.

Αυτό συμβαίνει από παλιά στην Ελλάδα. Μια καλλιέργεια του υπερβολικού – στην ομιλία, στην εμφάνιση – για τον εαυτό του. Το υπερβολικό κυριολεκτεί. Το άτομο που θα το υιοθετήσει θα πασχίσει να γίνει άμεσα πειστικό, να το πάρει «τοις μετρητοίς». Ακόμα κι αν αρχίσει με μεταφορές, στη συνέχεια θα παρασυρθεί. Ανησυχώντας μήπως δεν τα καταφέρει, καταφεύγει σε κάτι πιο επιβλητικό: το πομπώδες. Μολονότι η λέξη δηλώνει αποτυχίες, π.χ. του μεγαλόπρεπου να αρθεί στο ύψος του, του βαρυσήμαντου να φανερώσει την αναγκαιότητά του, το πομπώδες, όχι πια ως αισθητική κατηγορία, αλλά ως κοινωνικό εφόδιο, διατηρεί την αποτελεσματικότητά του. Στην κοινωνική ζωή τα αισθητικά κριτήρια ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους, γίνονται πιο εύχρηστα, ιδιαίτερα αν περιβληθούν τον μανδύα του αναπόφευκτου. Εκεί αποβλέπει το πομπώδες.

Μπορεί, λοιπόν, να κερδίσει τις εντυπώσεις, παρ’ όλο που εκθέτει τα τρωτά του, από αισθητική άποψη, σημεία. Μοιάζει σχηματικό, πού και πού προδίδει μια πρόθεση παραποίησης κι όμως στο τέλος παραμένει η ιδέα πως στις δεδομένες συνθήκες ήταν ταιριαστό. Και ποιες είναι αυτές οι συνθήκες; Ένα περιβάλλον τελετουργικό, ένα πλαίσιο επισημότητας, ένα κρίσιμο κοινωνικό ή εθνικό γεγονός, με δυο λόγια ο,τιδήποτε από μόνο του διαθέτει τέτοια χωρητικότητα σημασιών ώστε κάθε σχόλιο ή πράξη σχετική με αυτό, ειλικρινής ή ψευδής αδιάφορο, να μην είναι ικανή να το καλύψει ολόκληρο. Το γελοίο παραμονεύει. Αλλά ο συγκεκριμένος άνθρωπος ούτε που το προσέχει, σπεύδοντας σε κάθε ευκαιρία να καταλάβει τον διαθέσιμο χώρο, ακόμα κι αν αυτός είναι ελάχιστος. Εκχειλίζει, πέφτει έξω από τη βάση του και η βιασύνη του είναι αδύνατο να δώσει σε αυτή του την κίνηση το νόημα μιας υπερβολής για λόγους, ας πούμε, παραστατικότητας.

Έτσι καταλήγουν οι «παραστάσεις» πολλών μελών της ελληνικής κοινωνικής αφρόκρεμας. Άτομα που κατά τα άλλα δεν τους λείπει η παιγνιώδης ευχέρεια ή χάρη, μεταμορφώνονται ξαφνικά όταν πρόκειται να υπερασπιστούν μια άποψή τους και μαζί τον ίδιο τους τον εαυτό. Προφανώς στην παραμικρή δημόσια εμφάνιση του εαυτού διακυβεύονται τα πάντα. Αυτή η ακομψία που φουσκώνει και που ζητά να παρουσιάσει την προσωπικότητά του σαν ένα συμπαγές τοίχος που επεκτείνεται προς όλες τις μεριές, αυτή η επίδειξη συνοχής με τα μέσα μιας βλοσυρής κατηγορηματικότητας κι ενός διακηρυκτικού μένους που μόλις συγκρατείται για να μην εξυβρίσει τους πιθανούς αντιρρησίες, όλα αυτά είναι δύσκολο να ανασταλούν μόνο και μόνο επειδή διατρέχουν τον κίνδυνο του γελοίου. Αμελητέο ενδεχόμενο σε σύγκριση με τον κύριο στόχο. Γιατί το γελοίο συνδέεται με μια κρίση, με μια διεργασία στην οποία συνεργάζονται η ηθική και το γούστο, ενώ αυτούς τους απασχολεί αποκλειστικά το αισθητό απομονωμένο από τη διάνοια. Προτού προλάβει να σχηματιστεί οποιαδήποτε κρίση, πρέπει να κυριευτούν οι πηγές των ερεθισμάτων.

Πρέπει ο κομπασμός να διαφημίσει τα επιτεύγματα, η στιβαρή φωνή να υποβαστάξει τη σκέψη, η ανελαστικότητα του σώματος να κρύψει την ελαστικότητα της συνείδησης, την απροθυμία της για εσωτερική δέσμευση, η αγαλματοειδής στάση να χτίσει τα οχυρά της απέναντι στην πιθανή έλλειψη σεβασμού. Μια επιχείρηση διόγκωσης για να κλείσουν τα κενά – ο πομπώδης είναι ένας καταχραστής του ορατού. Ωστόσο, καθιερώνεται παρά τις επιφυλάξεις, τις σποραδικές ειρωνείες. Και με αυτό αποδεικνύει πως ξέρει να υπολογίζει σωστά τις αντιστάσεις, εφαρμόζοντας παλιές συνταγές που ισχύουν ακόμα.

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Ύμνος της ελευθερίας

Η αγάπη πέφτει στο χώμα, ριζώνει όταν βρίσκει πρόσφορο έδαφος, ήλιο και βροχή. Η αγάπη δεν χάνεται, δόθηκε. Έχω φυτέψει πολλά λουλούδια, μα δεν άνθησαν όλα. Όμως δεν σταμάτησα να φυτεύω. Κάποια μαράθηκαν από την ξηρασία, αλλά σάπισαν από τις βροχές. Βλέπω αυτά που άνθησαν και χαμογελάω. Θυμάμαι. Και ξεχνάω. Δεν επιδιώκω πια την άνθηση…

Ταξίδι είσαι

Ταξίδι είσαι. Ακόμα δεν το έχεις καταλάβει ότι ταξιδεύεις και ασχολείσαι με εγωισμούς και πείσματα; Η ζωή είναι ένα ταξίδι. Και ακόμα σκέφτεσαι τα τυπικά και πως θα επανορθώσεις, μα είναι απλό: Αν υπάρχει έστω ένας άνθρωπος που πλήγωσες, που δεν μπορείς να τον κοιτάξεις στα μάτια, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να σταθείς μπροστά…

«Είσαι υπέροχη αλλά με γνώρισες στην πιο ακατάλληλη στιγμή...»

Πόσες φορές άραγε άκουσες και εσύ, όπως και εγώ, αυτή τη ρημάδα φράση; Όσα χρόνια θυμάμαι τον εαυτό μου μέσα σε σχέσεις, δεν υπήρχε κάτι να με γεμίζει περισσότερο από το να προσφέρω! Ήθελα να μπορώ να δώσω στον άλλον ό,τι μπορείς να φανταστείς. Πέθαινα να δημιουργώ το χαμόγελο στο πρόσωπό του. Και ίσως αυτό, κάποιες φορές, να είχε σαν…

Μην ξεχνάς την ψυχή…

Είναι ύπουλο συναίσθημα το άγχος. Συσσωρεύεται μέσα σου για χρόνια και ξεσπά σαν μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Μερικές φορές εσύ ο ίδιος δεν θέλεις να την σβήσεις στην προσπάθεια σου να λάβεις κάποια ψίχουλα αγάπης. Γιατί ξέρεις πως ο φόβος και οι δυσκολίες φέρνουν κοντά τους ανθρώπους. Εσύ ο ίδιος ανάβεις το σπίρτο και αυτοκαταστρέφεσαι.…

Η υπεράσπιση του εαυτού σου ξεκινάει μονάχα από σένα

Σπατάλησα πολύ χρόνο για να δω τι θέλουν οι άλλοι, τώρα έχω χρόνο μόνο για ό,τι θέλω εγώ! Έχω συναναστραφεί με πολλούς ενήλικες, με διάφορους χαρακτήρες, που είχαν άσχημη παιδική ηλικία, δεν το είχαν πει αλλά η συμπεριφορά τους το φώναζε. Να υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου και να μην αφήνεις κανέναν να σε υποτιμάει. Ακόμα και η σιωπή είναι η…

Όταν σταμάτησε ο χρόνος...

Δεν υπάρχουν πολλά λόγια για να περιγράψει κανείς πώς είναι να ζεις μακριά από τα αγαπημένα σου πρόσωπα. Οι άνθρωποι, πεπεισμένοι ότι η μοίρα θα επιφυλάσσει γι’αυτούς κυρίως μόνο ευχάριστα πράγματα, δυσκολεύονται εν τέλει να αποδεχτούν (και να εφαρμόσουν) τη σπουδαιότητα της αμοιβαίας ευτυχίας, της ενσυναίσθησης και της ευθύνης. Η πικρή…

Covid-19: Μην κλείνεις τα μάτια...

Όταν ήμασταν παιδιά και πηγαίναμε με τους γονείς μου στο χωριό της μαμάς μου, μετρούσαμε τις φωλιές των πουλιών στα δέντρα. Άλλοτε τα αυτοκίνητα, άλλοτε τις πινακίδες. Ουρλιάζαμε: «Τρία, τέσσερα, εφτά…». Φτάναμε σε αριθμούς κοντά στο εκατό ή το ξεπερνούσαμε. Αυτό θυμήθηκα χθες το απόγευμα. Όντας όλη μέρα κλεισμένοι μέσα, αποφασίσαμε να…

Κι όταν πατάς τα όρια...;

Όρια. Καταβάθος, εαυτέ μου, δεν ξέρω αν συμπάθησες ποτέ στ' αλήθεια αυτήν την λέξη. Στο άκουσμά της, συνδύαζες τα πάντα με περιορισμό. Αυτό αυτόματα σήμαινε για σένα, να μην έχεις την ελευθερία να είσαι ο εαυτός σου. Τώρα που το σκέφτομαι, από μικρή ακόμα σε ενοχλούσε. Όταν η μαμά σου, για παράδειγμα, σου έβαζε σαν όριο για το παιχνίδι…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Covid-19: Μην κλείνεις τα μάτια...

Όταν ήμασταν παιδιά και πηγαίναμε με τους γονείς μου στο χωριό της…

Η σωτηρία από τον ιό είναι στο χέρι μας

Πρωτόγνωρες οι στιγμές που βιώνουμε. Στιγμές που ο αόρατος εχθρός…

Η κρίση της έβδομης τέχνης και προτάσεις για την αναγέννησή της

Διευκρινίσεις για το πλαίσιο κειμένου: πρόκειται για μια απόπειρα…

Όταν σταμάτησε ο χρόνος...

Δεν υπάρχουν πολλά λόγια για να περιγράψει κανείς πώς είναι να ζεις…

Ο φόβος και οι άνθρωποι

Οι συλλογικοί φόβοι διατρέχουν την ιστορία της ανθρωπότητας. Οι αιτίες…

Ο εαυτός μου μέσα από τα μάτια ενός χωρισμού

Ένα από τα μεγαλύτερα ελαττώματα του ανθρώπινου είδους είναι η βαθειά…

Back in Time

Η γλυκιά ανάμνηση της Μαλβίνας

Και ποιός δεν είχε παρακολουθήσει την Μαλβίνα Κάραλη στις μοναδικές…

Εφιάλτης, η σπουδαιότερη ελληνική ταινία τρόμου

Και όμως, ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να καυχηθεί ότι για μία…

«Ο γέρος και η θάλασσα» του Χέμινγουεϊ σε ένα εντυπωσιακό animation φιλμ

Βασισμένη στη πασίγνωστη νουβέλα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ «Ο γέρος και η…

Γεώργιος Παπανικολάου, ένας σπουδαίος Έλληνας

Πώς μπορείς να μείνεις αδιάφορη απέναντι σε έναν άνθρωπο που…

Οι 11 κορυφαίες ταινίες του Γούντι Άλεν

Ο Γούντι Άλεν έχει στο βιογραφικό του πλειάδα έργων και θεωρείται ως…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Κοινωφελής Εκμετάλλευση

Είμαι 1 χρόνο άνεργη, πτυχιούχος άνεργη. Έτσι, θεώρησα ότι η…

Κλεπτομανία

Η κλεπτομανία ορίζεται ως μία συναισθηματική διαταραχή του ελέγχου…

Γιατί ο Καπιταλισμός δημιουργεί άσκοπες δουλειές - Του David Graeber

Είναι σαν κάποιος εκεί έξω να επινοεί άσκοπες δουλειές μόνο και μόνο…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Οι Ιρανές δεν ντύνονται όπως νομίζεις

Το στερεότυπο που αρκετοί έχουν στο μυαλό τους για τις γυναίκες από…

Αυτή τη Δημοκρατία εννοούν;

Επτά χρόνια πριν, ανυποψίαστοι πρωτοακούγαμε για την αμερικάνικη…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης