tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

( 13 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: tempo team | Παρασκευή, 24.03.17 12:46
 

Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

Κύρια επιδίωξη του Τζων Ρωλς αποτελεί η διαμόρφωση μιας άποψης για τη δικαιοσύνη, την οποία εξίσωσε με την έννοια της ηθικής ορθότητας, βάσει της οποίας τα μέλη μιας κοινωνίας θα μπορούν να ζουν ευτυχισμένα. Στόχος του είναι η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία που απαιτεί υπέρβαση των εκάστοτε θέλω μας ή τα οράματά μας για την κοινωνία του μέλλοντος, δηλαδή υπέρβαση των «πυκνών» αντιλήψεών μας για τον αγαθό βίο.

Η πρωταρχική θέση

Η ζωή των ανθρώπων καθορίζεται από τυχαίους παράγοντες, όπως η τάξη στην οποία ανήκουν, η οικονομική κατάστασή τους, η θρησκεία τους, η οικογένειά τους κλπ. Το τι είναι δίκαιο ή ορθό, όμως, σύμφωνα με τον Ρωλς, δεν θα πρέπει να προσδιορίζεται από τους συμπτωματικούς συντελεστές της ζωής των ανθρώπων. Έτσι, εισηγήθηκε το νοητό πείραμα της πρωταρχικής θέσης, στο πλαίσιο του οποίου πρότεινε μια νέα μορφή κοινωνικού συμβολαίου (δηλαδή ένα υποθετικό και όχι πραγματικό συμβόλαιο), αναβιώνοντας την συμβολαιοκρατική παράδοση των Λοκ, Ρουσσώ και κυρίως του Καντ. Η πρωταρχική θέση θέτει τους όρους, μέσα από τους οποίους ελέγχεται οποιαδήποτε στιγμή η ακριβοδικία των βασικών κοινωνικοπολιτικών θεσμών μας. Σύμφωνα με το νοητό πείραμα του Ρωλς, καλούμαστε να φανταστούμε πως βρισκόμαστε σε μια αρχική θέση ισότητας, αγνοώντας βασικά στοιχεία για τον εαυτό μας (όπως η φυλή μας, το φύλο μας, η οικονομική θέση μας, οι ικανότητές μας ή το αγαθό) και την ταξική δομή της κοινωνίας. Κάτω από αυτό το πέπλο άγνοιας, η επιλογή των κανόνων και των θεσμών θα είναι δίκαιη για όλους επειδή, καθώς δεν θα δεσμεύεται κανείς από τα προσωπικά συμφέροντά του, τις ατομικές προτιμήσεις και ανάγκες του ή άλλες ιδιοτελείς επιδιώξεις του, θα είναι αμερόληπτη. Αγνοώντας τη θέση μας στην κοινωνία, την κοινωνική καταγωγή μας, την οικονομική κατάστασή μας, την άποψή μας για το τι είναι αγαθό κλπ., θα ενδιαφερθούμε το ίδιο για τη μοίρα του κάθε πολίτη, προκρίνοντας την επιλογή αρχών, στις οποίες δίνεται έμφαση, πρώτον, στην προσωπική και πολιτική ελευθερία και, δεύτερον, στη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας.

Κριτική στον ωφελιμισμό

Ο Ρωλς επέκρινε την ωφελιμιστική εκδοχή για τη δικαιοσύνη με το επιχείρημα ότι έχει το ελάττωμα να καταργεί τη διακριτότητα των προσώπων. Σύμφωνα με την αρχή της ωφελιμότητας, τα πρόσωπα θα πρέπει να θυσιάσουν το ατομικό τους όφελος, προκειμένου να προκύψει μεγαλύτερο όφελος κοινωνικό (για όλους). Αυτό όμως είναι ηθικά ανεπίτρεπτο: Επειδή έχω λόγο να θυσιάσω εγώ ένα μικρό αγαθό τώρα, για να καρπωθώ εγώ ένα μεγαλύτερο αύριο, δεν σημαίνει ότι εγώ έχω λόγο να θυσιάσω ένα μικρό αγαθό για να καρπωθεί κάποιος άλλος ένα μεγαλύτερο, λέει ο Ρωλς.

Οι βασικές αρχές δικαιοσύνης

Μια δίκαιη κοινωνία, όπως υπαγορεύεται από την αρχική θέση της ισότητας, προσδιορίζεται κατά τον Ρωλς, από δύο βασικές αρχές δικαιοσύνης. Σύμφωνα με την πρώτη από τις δύο αυτές αρχές δικαιοσύνης, κάθε πρόσωπο πρέπει να έχει ίσο δικαίωμα στην όσο το δυνατόν ίση ελευθερία, που είναι συμβατή με την ελευθερία όλων. Σύμφωνα με τη δεύτερη αρχή της δικαιοσύνης, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες πρέπει να ρυθμίζονται με τρόπο που α) και οι δύο να εξυπηρετούν το συμφέρον των λιγότερο προνομιούχων πολιτών (αρχή της διαφοράς) και β) να συνδέονται με αξιώματα και θέσεις ανοικτές σε όλους, υπό συνθήκες ακριβοδίκαιης ισότητας ευκαιριών (αρχή της ακριβοδικίας).

Οι αρχές αυτές βρίσκονται σε ιεραρχική θέση μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί η δεύτερη αν δεν τηρείται πλήρως η πρώτη. Η αρχή της εκτενέστερης δυνατής ίσης ελευθερίας έχει απόλυτη προτεραιότητα απέναντι στις άλλες αρχές και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να καμφθεί χάριν της εξασφαλίσεως μεγαλύτερης ευημερίας, έστω και αν αυτή προορίζεται για τους ασθενέστερους. Στο δε εσωτερικό της δεύτερης αρχής, το β προηγείται του α. Δεν μπορούν να αποκλειστούν κάποιες κοινωνικές κατηγορίες από την πρόσβασή τους σε ανταγωνιστικές θέσεις ισχύος, πλούτου κ.ο.κ., για να ευνοηθεί η οικονομικά ασθενέστερη τάξη. Πριν από οποιαδήποτε σκέψη για προσφορότερο τρόπο διανομής υπέρ των ασθενεστέρων θα πρέπει πρώτα να έχει εξασφαλιστεί η ισότητα ευκαιριών.

Όσον αφορά το σκεπτικό της δεύτερης αρχής, ο Ρωλς πιστεύει ότι οι καταστάσεις που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχο των ανθρώπων δεν πρέπει να καθορίζουν τις προσδοκίες της ζωής τους. Θεωρεί ότι τόσο οι κοινωνικές περιστάσεις, όσο και τα φυσικά χαρίσματα είναι εξίσου τυχαία. Κανείς δεν έκανε τίποτα για να είναι όμορφος, έξυπνος, δυνατός κλπ. και άρα δεν δικαιούται πλεονεκτήματα έναντι των συνανθρώπων του πάνω σε αυτή τη βάση. Όπως λέει χαρακτηριστικά, τα φυσικά χαρίσματα δεν ανήκουν στον φορέα τους, αλλά σε ολόκληρη την κοινωνία.

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Κάνε την ψυχή σου καράβι

Θα νιώσεις πολλές φορές καράβια να βουλιάζουν μέσα σου. Μην τα αφήσεις. Να έχεις ψυχή ταξιδιάρικη, ανήσυχη, μη στάσιμη. Να κάθεσαι σε αναμμένα κάρβουνα για να εξελίσσεσαι. Πολλοί θα σε αποθαρρύνουν, θα σε μειώσουν, θα σου δώσουν κίνητρο να αλλάξεις, να γίνεις ίδιος. Μην το κάνεις. Με το οφθαλμός αντί οφθαλμού τα δικά σου μάτια θα…

Μιζέρια, ο ύπουλος εχθρός της κοινωνίας

Φίλε Άλκιμε!  Έπειτα από μια βροχή, αν είσαι τυχερός και στρέψεις το βλέμμα προς την σωστή κατεύθυνση, εμπρός σου, θα γεμίσει ένα μεγαλόπρεπο ουράνιο τόξο τη ματιά σου. Ετούτη η παλέτα της φύσης, έχει χρώματα διάφορα και πολλά, σίγουρα πολύ περισσότερα από ένα άσπρο και ένα μαύρο.  Η ελληνική κοινωνία, τα τελευταία χρόνια στην πλειοψηφία…

Timing και άλλα τέτοια στολίδια

Ο τέλειος χρόνος.. Η σωστή ώρα.. Το καλό timing ρε παιδί μου. Μάθαμε τελικά από που προέρχεται και από τι εξαρτάται; Είμαι 27 χρονών. Περήφανη για κάθε μου παράσημο και ευτυχισμένη για κάθε καλή ή κακή εμπειρία που έζησα. Θα σου πω κάτι όμως.. Κουράστηκα! Αυτή τη φορά στο λέω μπέσα.. Κουράστηκα να γνωρίζω ένα είδος ανθρώπου, με τόσα…

Οι φίλοι και τα μαθήματα ζωής

Οι φίλοι μου. Εκείνοι που πέρασαν στη σχολή που ήθελαν. Εκείνοι που δεν πέρασαν στη σχολή που ήθελαν. Εκείνοι που μπορούν να τρέξουν. Εκείνοι που έχουν κινητικά προβλήματα και προχωρούν πιο αργά. Εκείνοι που είναι ψηλοί, εκείνοι που δεν είναι. Όλοι τους με βοήθησαν να εξελιχθώ, όλοι τους άφησαν ένα δικό τους σημάδι μέσα στην ψυχή μου.…

Υπάρχει τρόπος να ανοίξει αυτό το κουτί; Ναι, υπάρχει…

Είναι εδώ και κάποια χρόνια που η τηλεόραση στο σπίτι μου δεν ανοίγει. Από επιλογή καθαρά προσωπική. Γιατί; οι λόγοι είναι πολλοί και διάφοροι. Από το γεγονός πως θεωρώ πως μας βομβαρδίζει πλέον με προγράμματα τα οποία ανακυκλώνονται διαρκώς και θεωρώ πως δεν μου προσθέτουν κάποια γνώση, μέχρι τις παραποιημένες ειδήσεις που θεωρώ πως…

Η αναμονή

Πόσο εύκολα σε ξεγελάει η προσδοκία! Με πόση δειλία σε εξαπατάει και σε κάνει να πιστέψεις πως κάτι από αυτά που βλέπεις δε θα μπορούσε να είναι αληθινό! Και που περίμενα να μου μιλήσεις, τι έγινε; Πληγώθηκα. Και που περίμενα να με πονέσεις, τι έγινε; Πληγώθηκα. Και που περίμενα να με αγαπήσεις, τι έγινε; Πληγώθηκα. Με πόσο μεγάλη…

Για έναν καλύτερο κόσμο

Οι άνθρωποι είμαστε περίεργα πλάσματα. Και ενίοτε αψυχολόγητα. Οι διαπροσωπικές μας σχέσεις έχουν καταντήσει μια απέραντη θάλασσα υποκρισίας, γιατί δειλιάζουμε να πούμε ευθέως τι πραγματικά σκεφτόμαστε και για ποιο λόγο ενεργούμε όπως ενεργούμε. Φοβόμαστε. Θεωρούμε ότι ο απέναντι δεν θα μας καταλάβει. Μιλάμε την ίδια γλώσσα, αλλά ο…

Πώς φτάσαμε ως εδώ;

Πώς φτάσαμε ως εδώ; αναρωτιέμαι κοιτώντας τη φωτογραφία μας. Πού πήγε εκείνη  η αγάπη που μας έδεσε, αυτή η δυνατή φλόγα για την οποία αισθανόμασταν ολόκληρους πως μας καίει. Όταν γνωριστήκαμε, πόση αγωνία είχαμε ο ένας κοντά στον άλλο να βρεθεί! Πόσο λαχτάρα υπήρχε μέχρι να έρθει το πρώτο μας φιλί! Όταν στα χέρια σου με κράτησες,…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Αυτοί που σε πλήγωσαν

Το χειρότερο ποιο είναι, ξέρεις; Να νιώθεις κενός. Να μη νιώθεις ούτε…

Κάνε την ψυχή σου καράβι

Θα νιώσεις πολλές φορές καράβια να βουλιάζουν μέσα σου. Μην τα αφήσεις.…

Η άγνοιά μου για το «εκκρεμές» του Φουκώ!

Το «εκκρεμές» ήξερα τι είναι. Μας το είχε δείξει ο φυσικός στο σχολείο.…

Η πυξίδα

Αξίζεις! Αξίζεις, γι’ αυτό αγάπα και φρόντισε τον εαυτό σου. Ακόμα και…

Ο έρωτας

Το ξέρω ότι εσύ που μόλις τώρα ξεκίνησες να με διαβάζεις είσαι πολύ…

Η στιγμή του χωρισμού

Έφτασε αυτή η στιγμή που τόσο απευχόμουν. Η ώρα που το χέρι μου θέλεις…

Back in Time

Οι 10 ταινίες με το πιο ανατρεπτικό φινάλε

Δέκα αξέχαστες κινηματογραφικές ταινίες, που το τέλος τους έχει…

Η «ψυχή» των Queen, Φρέντι Μέρκιουρι

Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1946, γεννήθηκε ο πιο χαρισματικός ροκ…

«Ο γέρος και η θάλασσα» του Χέμινγουεϊ σε ένα εντυπωσιακό animation φιλμ

Βασισμένη στη πασίγνωστη νουβέλα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ «Ο γέρος και η…

Γεώργιος Παπανικολάου, ένας σπουδαίος Έλληνας

Πώς μπορείς να μείνεις αδιάφορη απέναντι σε έναν άνθρωπο που…

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή

Όταν έπεσε στο τραπέζι η πρόταση να κάνουμε ένα αφιέρωμα για τις…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης