tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ MIXED ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

( 13 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: tempo team | Παρασκευή, 24.03.17 12:46
 

Η θεωρία δικαιοσύνης του Τζων Ρωλς

Κύρια επιδίωξη του Τζων Ρωλς αποτελεί η διαμόρφωση μιας άποψης για τη δικαιοσύνη, την οποία εξίσωσε με την έννοια της ηθικής ορθότητας, βάσει της οποίας τα μέλη μιας κοινωνίας θα μπορούν να ζουν ευτυχισμένα. Στόχος του είναι η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία που απαιτεί υπέρβαση των εκάστοτε θέλω μας ή τα οράματά μας για την κοινωνία του μέλλοντος, δηλαδή υπέρβαση των «πυκνών» αντιλήψεών μας για τον αγαθό βίο.

Η πρωταρχική θέση

Η ζωή των ανθρώπων καθορίζεται από τυχαίους παράγοντες, όπως η τάξη στην οποία ανήκουν, η οικονομική κατάστασή τους, η θρησκεία τους, η οικογένειά τους κλπ. Το τι είναι δίκαιο ή ορθό, όμως, σύμφωνα με τον Ρωλς, δεν θα πρέπει να προσδιορίζεται από τους συμπτωματικούς συντελεστές της ζωής των ανθρώπων. Έτσι, εισηγήθηκε το νοητό πείραμα της πρωταρχικής θέσης, στο πλαίσιο του οποίου πρότεινε μια νέα μορφή κοινωνικού συμβολαίου (δηλαδή ένα υποθετικό και όχι πραγματικό συμβόλαιο), αναβιώνοντας την συμβολαιοκρατική παράδοση των Λοκ, Ρουσσώ και κυρίως του Καντ. Η πρωταρχική θέση θέτει τους όρους, μέσα από τους οποίους ελέγχεται οποιαδήποτε στιγμή η ακριβοδικία των βασικών κοινωνικοπολιτικών θεσμών μας. Σύμφωνα με το νοητό πείραμα του Ρωλς, καλούμαστε να φανταστούμε πως βρισκόμαστε σε μια αρχική θέση ισότητας, αγνοώντας βασικά στοιχεία για τον εαυτό μας (όπως η φυλή μας, το φύλο μας, η οικονομική θέση μας, οι ικανότητές μας ή το αγαθό) και την ταξική δομή της κοινωνίας. Κάτω από αυτό το πέπλο άγνοιας, η επιλογή των κανόνων και των θεσμών θα είναι δίκαιη για όλους επειδή, καθώς δεν θα δεσμεύεται κανείς από τα προσωπικά συμφέροντά του, τις ατομικές προτιμήσεις και ανάγκες του ή άλλες ιδιοτελείς επιδιώξεις του, θα είναι αμερόληπτη. Αγνοώντας τη θέση μας στην κοινωνία, την κοινωνική καταγωγή μας, την οικονομική κατάστασή μας, την άποψή μας για το τι είναι αγαθό κλπ., θα ενδιαφερθούμε το ίδιο για τη μοίρα του κάθε πολίτη, προκρίνοντας την επιλογή αρχών, στις οποίες δίνεται έμφαση, πρώτον, στην προσωπική και πολιτική ελευθερία και, δεύτερον, στη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας.

Κριτική στον ωφελιμισμό

Ο Ρωλς επέκρινε την ωφελιμιστική εκδοχή για τη δικαιοσύνη με το επιχείρημα ότι έχει το ελάττωμα να καταργεί τη διακριτότητα των προσώπων. Σύμφωνα με την αρχή της ωφελιμότητας, τα πρόσωπα θα πρέπει να θυσιάσουν το ατομικό τους όφελος, προκειμένου να προκύψει μεγαλύτερο όφελος κοινωνικό (για όλους). Αυτό όμως είναι ηθικά ανεπίτρεπτο: Επειδή έχω λόγο να θυσιάσω εγώ ένα μικρό αγαθό τώρα, για να καρπωθώ εγώ ένα μεγαλύτερο αύριο, δεν σημαίνει ότι εγώ έχω λόγο να θυσιάσω ένα μικρό αγαθό για να καρπωθεί κάποιος άλλος ένα μεγαλύτερο, λέει ο Ρωλς.

Οι βασικές αρχές δικαιοσύνης

Μια δίκαιη κοινωνία, όπως υπαγορεύεται από την αρχική θέση της ισότητας, προσδιορίζεται κατά τον Ρωλς, από δύο βασικές αρχές δικαιοσύνης. Σύμφωνα με την πρώτη από τις δύο αυτές αρχές δικαιοσύνης, κάθε πρόσωπο πρέπει να έχει ίσο δικαίωμα στην όσο το δυνατόν ίση ελευθερία, που είναι συμβατή με την ελευθερία όλων. Σύμφωνα με τη δεύτερη αρχή της δικαιοσύνης, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες πρέπει να ρυθμίζονται με τρόπο που α) και οι δύο να εξυπηρετούν το συμφέρον των λιγότερο προνομιούχων πολιτών (αρχή της διαφοράς) και β) να συνδέονται με αξιώματα και θέσεις ανοικτές σε όλους, υπό συνθήκες ακριβοδίκαιης ισότητας ευκαιριών (αρχή της ακριβοδικίας).

Οι αρχές αυτές βρίσκονται σε ιεραρχική θέση μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί η δεύτερη αν δεν τηρείται πλήρως η πρώτη. Η αρχή της εκτενέστερης δυνατής ίσης ελευθερίας έχει απόλυτη προτεραιότητα απέναντι στις άλλες αρχές και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να καμφθεί χάριν της εξασφαλίσεως μεγαλύτερης ευημερίας, έστω και αν αυτή προορίζεται για τους ασθενέστερους. Στο δε εσωτερικό της δεύτερης αρχής, το β προηγείται του α. Δεν μπορούν να αποκλειστούν κάποιες κοινωνικές κατηγορίες από την πρόσβασή τους σε ανταγωνιστικές θέσεις ισχύος, πλούτου κ.ο.κ., για να ευνοηθεί η οικονομικά ασθενέστερη τάξη. Πριν από οποιαδήποτε σκέψη για προσφορότερο τρόπο διανομής υπέρ των ασθενεστέρων θα πρέπει πρώτα να έχει εξασφαλιστεί η ισότητα ευκαιριών.

Όσον αφορά το σκεπτικό της δεύτερης αρχής, ο Ρωλς πιστεύει ότι οι καταστάσεις που βρίσκονται πέρα από τον έλεγχο των ανθρώπων δεν πρέπει να καθορίζουν τις προσδοκίες της ζωής τους. Θεωρεί ότι τόσο οι κοινωνικές περιστάσεις, όσο και τα φυσικά χαρίσματα είναι εξίσου τυχαία. Κανείς δεν έκανε τίποτα για να είναι όμορφος, έξυπνος, δυνατός κλπ. και άρα δεν δικαιούται πλεονεκτήματα έναντι των συνανθρώπων του πάνω σε αυτή τη βάση. Όπως λέει χαρακτηριστικά, τα φυσικά χαρίσματα δεν ανήκουν στον φορέα τους, αλλά σε ολόκληρη την κοινωνία.

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Ο περιεργο-μαγνήτης μου και η υπερφόρτωση εγκεφάλου!

Τα περίεργα γεγονότα είναι στην καθημερινότητα όλων ή κάποιοι έχουμε πάνω μας έναν περιεργο-μαγνήτη, που τραβάει περίεργα άτομα και περίεργες καταστάσεις; Ή μήπως και τα δύο; Αν αυτός ο μαγνήτης υπάρχει, εγώ τον έχω 100%. Για πρώτη φορά μου έτυχε όταν ήμουν στην Αθήνα και δούλευα με stage στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Τότε μας είχαν στείλει…

Η Εβδομάδα των Παθών

Ξέρεις γιατί μερικές φορές δεν νιώθεις πολλά, παρόλο που είναι Μ. Εβδομάδα; Είναι επειδή νομίζεις ότι όλα αυτά γίνονται μ’ ένα κουμπάκι που πατάμε αυτές τις μέρες...  Η μεγάλη εβδομάδα (η εβδομάδα των παθών) εκτός από τα θρησκευτικά, πιστεύω ότι σχετίζεται και με την ψυχολογία μας. Συνδέεται με τον πόνο, την πάλη, την αισιοδοξία, τη…

Ευθυμογράφημα: Η κληρονομιά

Όλοι κλαίγανε, όλοι χτυπιόντουσαν. Ξαφνικός θάνατος; Όχι. Ο παππούς ήταν μεγάλος, ογδόντα κάτι και βάλε. Λες και δεν το περιμένανε. Μαζί ήταν και το εγγονάκι, ο μικρός Νικολάκης. Το κλάμα άρχισε: «Πάει ο παππούς!», «Και ήταν καλός άνθρωπος!», ενώ ο μικρός Νικολάκης άρχισε τις ερωτήσεις, σαστισμένος: «Μαμά, γιατί όλοι φοράνε μαύρα;»,…

Ηλεκτροκίνηση αλά ελληνικά

Την Τρίτη 27/11 είδα κατά σύμπτωση την ανάρτηση του προέδρου της Νέας Δημοκρατίας στο Twitter «Live | Παρουσίαση του Προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας για την Ηλεκτροκίνηση». Με μεγάλο ενθουσιασμό πάτησα το link. Νέες τεχνολογίες. Νέες ιδέες. Αυτό που θέλει κάθε νέος. Είπα θα δούμε κάτι ενδιαφέρον επιτέλους από την πολιτική σκηνή της…

Η πυξίδα

Αξίζεις! Αξίζεις, γι’ αυτό αγάπα και φρόντισε τον εαυτό σου. Ακόμα και αν δεν σε παίρνει κανείς συχνά τηλέφωνο, ακόμα και αν δε σου μιλάει κανείς στην δουλειά σου, ακόμα και αν δεν έχεις παρέα να πας βόλτα, να έχεις μέσα σου δύναμη γιατί όλα αργά ή γρήγορα αλλάζουν. Είσαι ένα πλάσμα που όμοιό του δεν υπάρχει. Κανείς δεν είναι σαν κι…

Να μείνεις εκεί… κοντά σου

Όταν ήμουν μικρή, η απόσταση μέχρι τον ήλιο φαινόταν σχεδόν εκκωφαντική, σαν χιλιάδες μουσικές να ξεχύνονταν σε κάθε στοιβάδα ατμόσφαιρας παρασύροντας τη σκέψη μακριά από το στόχο. Αργότερα, ανακάλυψα πως ο ουρανός είναι το πιο κοντινό πράγμα στη γη, αφού είναι πάντα εκεί.  Μέχρι τη στιγμή που δεν είχα λόγο να αγναντεύω εκεί ψηλά όσα με…

Αυτοί που σε πλήγωσαν

Το χειρότερο ποιο είναι, ξέρεις; Να νιώθεις κενός. Να μη νιώθεις ούτε στεναχωρημένος, ούτε θυμωμένος, να μη μισείς, ούτε να αγαπάς. Το κενό αυτό έγινε από κάποιον που σε γέμισε κάποτε πάρα πολύ. Σε βρήκε σε εποχή που πεινούσες πολύ, ήσουν νηστικός πολλές μέρες, ίσως και χρόνια. Και άνοιξες το στόμα σου κι έλεγες και ευχαριστώ. Γλυκό ήταν…

Στη ζωή αυτή που ζούμε, όλα τα συναισθήματα χωράνε…

Τίποτα δεν έρχεται σε αυτή τη ζωή για να μείνει για πάντα. Τι και αν νοιώθεις πως πνίγεσαι, στο τέλος όταν βγεις στη στεριά, θα το βλέπεις σαν μία εμπειρία που απλώς σε δυνάμωσε και σε έκανε έναν πιο δυνατό άνθρωπο. Ακόμα και αν η μαύρη απελπισία σε ζώσει, δώσε χώρο στην ελπίδα. Δε θα ζήσει η μαυρίλα αιώνια, για λίγο έρχεται σαν…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Αεροπλανάκι…

Εκείνη την Παρασκευή του Οκτώβρη η κυρία Μερόπη ξεκίνησε πάλι για το…

Βγήκαν οι βαθμοί… όλα τελείωσαν ή όλα τώρα αρχίζουν;

Πέρασαν 22 ολόκληρα χρόνια κι ακόμα με πιάνει ανατριχίλα όταν βγαίνουν…

Το ξεπούλημα της ΔΕΗ και το τέλος των ψευδαισθήσεων

Το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας που λαμβάνει χώρα στον τόπο μας τα…

Ταξίδι είσαι

Ταξίδι είσαι. Ακόμα δεν το έχεις καταλάβει ότι ταξιδεύεις και…

Ζήσε τη στιγμή!

Ζήσε τη στιγμή γιατί το επόμενο λεπτό θα είναι ανάμνηση. Η κάθε στιγμή…

Σχέδιο για μείωση εργαζομένων στην ΕΡΤ;

Μια διαφορετική ΕΡΤ είχε υποσχεθεί προεκλογικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης…

Back in Time

Θεόφιλος Καΐρης, ο φιλόσοφος της νεότερης Ελλάδας που ξεπέρασε τα εσκαμμένα

Ο Θεόφιλος Καΐρης, ακολούθησε την μοίρα όλων των μεγάλων διανοητών,…

Η «ψυχή» των Queen, Φρέντι Μέρκιουρι

Στις 5 Σεπτεμβρίου του 1946, γεννήθηκε ο πιο χαρισματικός ροκ…

Οι κορυφαίες ατάκες του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου (ΒΙΝΤΕΟ)

Όταν φέρνουμε στο μυαλό μας ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου,…

Εφιάλτης, η σπουδαιότερη ελληνική ταινία τρόμου

Και όμως, ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να καυχηθεί ότι για μία…

Οι χειρότερες ταινίες όλων των εποχών

Αν έχετε σαδομαζοχιστικές τάσεις και θέλετε για κάποιον ακατανόητο…

Οι 11 κορυφαίες ταινίες του Γούντι Άλεν

Ο Γούντι Άλεν έχει στο βιογραφικό του πλειάδα έργων και θεωρείται ως…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης