Για το bullying και τους καθηγητές
- Κώστας Ρώτας ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ
Η δουλειά του καθηγητή είναι η καλύτερη που υπάρχει, όμως μπορεί να γίνει και η χειρότερη. Διότι στα σχολεία γίνονται και άσχημα πράγματα.
Ο ρόλος του καθηγητή είναι διπλός. Είναι η παροχή γνώσεων αλλά είναι και δουλειά των καθηγητών να λειτουργούν το σχολεία δημοκρατικά, σαν να είναι μία μικρή κοινωνία. Στην κοινωνία αυτή, λέει ο νόμος, πρέπει οι σχέσεις να διέπονται από "ειλικρίνεια και αλληλοσεβασμό". Αυτό το κομμάτι του ρόλου των καθηγητών είναι ξεχασμένο και υποτιμημένο.
"Ειλικρίνεια και αυτοσεβασμός", εύκολα λέγεται αλλά πώς το κάνεις; Έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους όχι με μηχανές, τα πράγματα δεν είναι απλά. Και ποτέ ο στόχος δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί στο 100%.
Ας δούμε ποια είναι η κατάσταση. Ξέρουμε ότι δεν είναι όλα τα σχολεία ίδια. Σε κάποια σχολεία οι σχέσεις μαθητών και καθηγητών (και των μαθητών μεταξύ τους) είναι σε καλό επίπεδο, αλλού έχουν αποτύχει.
Ποιοι οι λόγοι της αποτυχίας; Λέγονται πολλά. Ενώ είναι ξεκάθαρες οι ευθύνες των καθηγητών στο να κάνουν το μάθημα στην τάξη, δεν είναι ξεκάθαρες οι ευθύνες στην δημοκρατική λειτουργία του σχολείου ως μικρής κοινωνίας όπως αναφέρθηκε πιο πάνω. Είναι εφικτό να φέρεις το σχολείο σε κάποιο ικανοποιητικό επίπεδο, παρέχονται στους καθηγητές τα παιδαγωγικά εργαλεία. Τί είναι αυτό που τους κάνει να αποτυγχάνουν;
Δεν είναι και τόσο περίπλοκο αυτό που πρέπει να γίνει. Υπάρχουν όμως αντιλήψεις που δεν βοηθούν. Γίνονται λάθη.
- Τα παιδιά είναι το "αντικείμενο" της εκπαίδευσης. Η ευθύνη της αποτυχίας βαραίνει τους καθηγητές, όχι τους μαθητές, ούτε αυτά που λένε για τους γονείς, την κοινωνία κλπ. Όπου υπάρχει αποτυχία οι καθηγητές κάνουν κάτι λάθος. Όχι κάποιος συγκεκριμένος καθηγητής ως άτομο, οι καθηγητές ως σύλλογος, ως "ομάδα". Η διαχείριση του σχολείου είναι συλλογική δουλειά. Παντού αυτός που έχει την εξουσία έχει και την ευθύνη, και στο σχολείο την εξουσία την έχουν οι καθηγητές.
- Η παιδαγωγική ΔΕΝ είναι ένα δίπολο ανάμεσα στην αυστηρότητα και την χαλαρότητα. Αυτή είναι μία πρώτη προσέγγιση αλλά τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκα.
Ισχύει ότι τα πράγματα στην εκπαίδευση έχουν χαλαρώσει, όχι τώρα, εδώ και δεκαετίες. Αλλά η αντίληψη ότι ο καθηγητής μπορεί να είναι αυστηρός ή χαλαρός είναι μία υπεραπλούστευση. Γενικά, ναι, πρέπει να είναι αυστηρός αλλά υπάρχουν και ένα σωρό άλλα που πρέπει να γίνονται παράλληλα, αλλιώς ο καθηγητής είναι ένας κακός παιδαγωγός.
- Όρια και κανόνες υπάρχουν για όλους. Όχι μόνο για τα παιδιά. Ο καθηγητής κάνει πράγματα που θεωρεί σωστά αλλά μέσα στα πλαίσια που βάζει ο νόμος. Ένας καθηγητής που δεν σέβεται τα όρια ο ίδιος, είναι σίγουρα κακός παιδαγωγός διότι δίνει λάθος παράδειγμα. Υπάρχουν καθηγητές που προσβάλουν, χρησιμοποιούν λεκτική, ακόμα και σωματική βία. Γίνονται φριχτά λάθη. Υπάρχουν άλλοι σωστοί τρόποι να συνετιστούν οι ταραξίες μαθητές.
- Το σχολείο δυστυχώς έχει και τις παθογένειες της ευρύτερης κοινωνίας στην οποία ανήκει. Στην ελληνική κοινωνία υπάρχει η νοοτροπία να μην λειτουργούμε με κανόνες αλλά με το τί θέλουν οι αρχηγοί. Δυστυχώς αυτό μεταφέρεται και στο σχολείο, στις σχέσεις των μαθητών με τους καθηγητές. Διευθυντές λειτουργούν με τη νοοτροπία του "εγώ είμαι εδώ, κάνω ότι θέλω". Οι καθηγητές το αποδέχονται (έχουν και αυτοί ευθύνη).
- Τα ατομικά δικαιώματα είναι αδιαπραγμάτευτα και είναι βασικό στοιχείο ενός δημοκρατικού σχολείου. Αυτό περιλαμβάνει όλους: τους μαθητές, τους καθηγητές, όλους τους εργαζόμενους στο σχολείο, τους γονείς. Και αυτό δεν διδάσκεται ως μάθημα αλλά διδάσκεται δια του παραδείγματος από τους καθηγητές. Δεν είναι δύσκολο να περάσει αυτό στους μαθητές, αρκεί να είναι ξεκάθαρο το μήνυμα από τους καθηγητές.
- Η δουλειά του συλλόγου καθηγητών σε ένα σχολείο είναι συλλογική. Τα λάθη μερικών τα πληρώνουν όλοι (όλοι οι καθηγητές αλλά και οι μαθητές). Οι καθηγητές που έχουν ιδέες για το πώς να πρέπει να λειτουργεί το σχολείο και γενικότερα η εκπαίδευση, καλό είναι τις ιδέες αυτές να μην τις κρατούν για τον εαυτό τους. Να μιλάνε, να τις εκθέτουν στα όργανα, να μιλάνε στους σχολικούς και τους τοπικούς συλλόγους.
Βλέπουμε καλές ιδέες από καθηγητές, δημοσιεύονται σε sites, στο facebook, γράφουν ωραία πράγματα, καλά είναι αυτά. Τα λενε όμως και εκεί που πρέπει; Τα εφαρμόζουν; Αλλιώς αφήνουν τα ίδια λάθη να συνεχίζονται.
