Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην εποχή της κλιματικής κρίσης
Την ώρα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ζητά να κηρυχθεί η κλιματική κρίση σε παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία -διαφορετικά εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι θα πεθάνουν άσκοπα- ακούμε στο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας την επανάσταση που έφερε και φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στη διοίκηση, στην άμυνα. Πράγματι η ΤΝ ήρθε για να μείνει αλλά δεν μπορεί και δεν πρέπει να νοηθεί τέτοια συζήτηση ανεξάρτητα από την κλιματική και περιβαλλοντική κρίση.
Δεν θα μιλήσω εδώ για τις πιθανές ‘παρενέργειες’ της ΤΝ με κοινωνικό και ηθικό πρόσημο, όσο σημαντικές και αν είναι αυτές. Δυστυχώς, για πολλούς συμπολίτες μας και πολιτικούς που βρίσκονται κυρίως στο δεξί φάσμα της πολιτικής, τέτοιες ‘παρενέργειες’ (π.χ. αλγοριθμική προκατάληψη και διακρίσεις, κοινωνικές ανισότητες, παραβίαση ιδιωτικότητας, απώλεια θέσεων εργασίας, κτλ.) τις θεωρούν προπύργια της woke κουλτούρας. Ούτε για τα θετικά της ΤΝ θα μιλήσω όμως που είναι πολλά και αναμφισβήτητα, με βασικό αυτό της εξοικονόμησης χρόνου. Θέλω να εστιάσω περισσότερο στο πλαίσιο της πρόκλησης που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε.
Είμαστε μπροστά σε μια πολλή μεγάλη πρόκληση. Και αυτή η πρόκληση δεν εξαντλείται μόνο στη ΤΝ. Είναι η ΤΝ στην εποχή της κλιματικής κρίσης. Τα ποσά ενέργειας και νερού που χρειάζονται τα μεγάλα κέντρα δεδομένων (data centers) και οι υπερ-υπολογιστές για να λειτουργούν είναι τεράστια. Πώς θα συμβιβάσουμε την χρήση της ΤΝ με το κόστος της ενέργειας και με περιβαλλοντικά θέματα όπως για παράδειγμα η λειψυδρία που αντιμετωπίζουμε στην Ελλάδα; Τέτοιου είδους ερωτήματα υπάρχουν πολλά γύρω από την ΤΝ και την κλιματική και γενικά την περιβαλλοντική κρίση.
Ο Δρ. Χανς Κλούγκε, περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, αναφέρει σε άρθρο στην εφημερίδα Guardian: «Ο λόγος για την ανάληψη άμεσης δράσης για το κλίμα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικός. Είναι ένα επιχείρημα ασφάλειας, ένα επιχείρημα υγείας και ένα οικονομικό επιχείρημα, όλα ταυτόχρονα. Και αποτελεί ηθική επιταγή».
Με βάση τα παραπάνω, η κλιματική κρίση είναι ίσως ο μοναδικός παράγοντας που πρέπει να διέπει όλες τις αποφάσεις και όλα τα προγράμματα κάθε χώρας και κάθε κυβέρνησης. Άρα είναι λογικό οι πολίτες να έχουν απαιτήσεις από τα πολιτικά κόμματα να κάνουν ολοκληρωμένες προτάσεις γύρω από την ΤΝ που θα συμπεριλαμβάνουν και την κλιματική κρίση. Ολοκληρωμένες προτάσεις σημαίνει ότι τα κόμματα πρέπει να θέσουν προτεραιότητες και χρονοδιαγράμματα για τομείς στους οποίους μπορεί να επενδύσει η χώρα στην ΤΝ με τέτοιο τρόπο ώστε το περιβαλλοντικό και κλιματικό αποτύπωμα να είναι ευδιάκριτο και μετρήσιμο. Έχουμε οικονομικά και περιβαλλοντικά περιθώρια να αφήσουμε την ΤΝ να κυριαρχήσει σε πληθώρα τομέων (π.χ. εκπαίδευση, άμυνα, διοίκηση, κτλ.) ταυτόχρονα; Αν ναι, μέχρι ποιού βαθμού; Αν όχι, πώς θα πρέπει να προτεραιοποιηθούν αυτοί οι τομείς; Είναι δυνατόν το όραμα για την κοινωνία της Τεχνητής Νοημοσύνης και τα σλόγκαν τύπου ‘μπροστά από την εποχή μας’ να μας πείσουν χωρίς να συζητάμε πώς θα συμβιβάσουμε αυτά τα ‘βαρύγδουπα’ με την ποιότητα της καθημερινής ζωής μας;
Υπάρχει η αίσθηση ότι κυριαρχεί μια ευφορία στο άκουσμα και μόνο της ΤΝ. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που μας έχει οδηγήσει σε ένα ‘ανταγωνιστικό’ και πιεστικό πλαίσιο που μας καλεί συνέχεια να ακολουθούμε αυτές τις εξελίξεις, σχεδόν μηχανιστικά και άκριτα γιατί απλά ‘έτσι γίνονται τα πράγματα’ τώρα. Δεν λέμε όχι στην ΤΝ. Είναι καλό να ενημερωνόμαστε για τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα αλλά δεν πρέπει να αναρωτηθούμε τι ανάγκες ζητάμε κάθε φορά να καλύψει η ΤΝ και με τι τίμημα; Πού, πώς και ποιοί συζητάμε για το πως αντισταθμίζουμε αυτές τις ανάγκες συγκριτικά με το ‘τίμημα’; Ευκαιρίες υπάρχουν μέσα από εκδηλώσεις όπως για παράδειγμα είναι τα συνέδρια των κομμάτων. Εκεί θα μπορούσαν να ξεκινούν τέτοιου είδους συζητήσεις οι οποίες μετά μπορούν να μετακυλήσουν σε επίπεδο υπουργείων, τοπικών αρχών και ούτω καθεξής. Με αφορμή το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας που το Σάββατο το πρωί είχε ένα πάνελ για την ΤΝ και τις νέες τεχνολογίες και με την συμμετοχή του πρωθυπουργού, ακούσαμε πάλι για την ‘ευφορία’ γύρω από την ΤΝ και όχι κάτι παραπάνω. Είναι σημαντικό κάθε φορά που μιλάμε για την ΤΝ, να μιλάμε και για το κλιματικό και περιβαλλοντικό ζήτημα που η ίδια η χρήση της ΤΝ εγείρει. Διαφορετικά, θα μείνουμε στην ‘ευφορία’ μιας πρόσκαιρης διευκόλυνσης και θα έχουμε υποβιβάσει την περιβαλλοντική ευφορία των επόμενων γενεών.
