tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

( 0 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: tempo team | Δευτέρα, 10.01.11 10:59
 

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

Πώς η ποινικοποίηση της «αλλοίωσης χαρακτηριστικών» εκ μέρους των διαδηλωτών συνδέεται με τα μαύρα χρόνια της δωσιλογικής κυβέρνησης του Ιωάννη Ράλλη το '43

Μια από τις αυταρχικές διατάξεις της κυβέρνησης Καραμανλή που το ΠΑΣΟΚ είχε υποσχεθεί να καταργήσει είναι και ο διαβόητος «κουκουλονόμος» (Ν.3772/09). Η αυτόματη δηλαδή μετατροπή της απλής συμμετοχής σε κάποια επεισοδιακή διαδήλωση («διατάραξη κοινής ειρήνης» στη νομική ορολογία) σε βαρύ πλημμέλημα ή κακούργημα που οδηγεί στη φυλακή χωρίς αναστολή ή εξαγορά της ποινής, εφόσον ο συλληφθείς είχε «καλυμμένα ή αλλοιωμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου» του.

Στους δεκαπέντε μήνες της κυβέρνησης Παπανδρέου, ο νόμος αυτός έχει άλλωστε επιστρατευτεί εναντίον κάθε λογής αντιφρονούντων - από τους συλληφθέντες διαδηλωτές της πορείας του Πολυτεχνείου και των πανεργατικών συλλαλητηρίων μέχρι τους ακροδεξιούς «αυτόνομους εθνικιστές» που τον περασμένο Γενάρη οργάνωσαν ρατσιστική «αντιδιαδήλωση» στους Αμπελόκηπους. Το πιο πρόσφατο κρούσμα ενεργοποίησής του αφορούσε κατοίκους της Κερατέας που αντιστέκονται στην περιβαλλοντική καταστροφή της περιοχής τους από τον υπό ανέγερση ΧΥΤΑ.

Οπως θυμούνται όλοι, ένα από τα πιο δημοφιλή στερεότυπα της επικοινωνιακής καμπάνιας που οδήγησε στην ψήφιση του νόμου, ήταν η σύγκριση των διαδηλωτών που καλύπτουν τα πρόσωπά τους με τους κουκουλοφόρους καταδότες της Κατοχής.

Από τις στήλες του «Ιού» είχαμε, τότε, εξηγήσει αναλυτικά πόσο παραπλανητικός ήταν αυτός ο συσχετισμός εντελώς ανόμοιων πραγμάτων. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζαμε πως τα μαντίλια ή τα κασκόλ στο πρόσωπο συνιστούν διαχρονικό τρόπο προφύλαξης των διαδηλωτών, στα μεταπολεμικά τουλάχιστον χρόνια, τόσο από τα χημικά όπλα της αστυνομίας όσο και από τις προσπάθειες «ταυτοποίησης» και ποινικής δίωξής τους («Ποιοι είναι οι κουκλουλοφόροι;», «Κ.Ε.» 1/3/2009).

Σήμερα αποκαλύπτουμε πως η ποινικοποίηση της «αλλοίωσης χαρακτηριστικών» εκ μέρους των διαδηλωτών συνδέεται, όντως, με τα μαύρα χρόνια της Κατοχής. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο πρώτος «κουκουλονόμος» θεσπίστηκε το 1943 στη χώρα μας από τη δωσιλογική κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη. Οχι φυσικά για την προστασία των καταδοτών συνεργατών του, αλλά για την καταστολή του αντιστασιακού κινήματος!

Ως γνωστόν, η κυβέρνηση Ράλλη ανέλαβε τα καθήκοντά της στις 7 Απριλίου 1943, έχοντας ως πρόγραμμα τη συστράτευση της εγχώριας εθνικοφροσύνης με τους ναζί που διεξήγαγαν «σκληρόν αγώνα κατά του επαπειλούντος τον πολιτισμόν φοβερού κομμουνιστικού κινδύνου». Αναδιοργάνωσε τα σώματα ασφαλείας σύμφωνα με τις εντολές των διοικητών των SS, συγκρότησε τα Τάγματα Ασφαλείας ως ντόπιους ένοπλους σχηματισμούς στην υπηρεσία της Βέρμαχτ κι «εκσυγχρόνισε» την ποινική νομοθεσία, θεσπίζοντας δέσμη ειδικών νόμων για την καταστολή του «εσωτερικού εχθρού». Ενα από τα πρώτα νομοθετικά μέτρα της ήταν και ο Ν. 62 της 7.5.1943, «περί συστάσεως εκτάκτων Στρατοδικείων Ασφαλείας» (ΦΕΚ 1943/Α/120) που μας ενδιαφέρει εδώ.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του νόμου, στην αρμοδιότητα των έκτακτων στρατοδικείων υπάγονταν όλα τα προγενέστερα νομοθετήματα «περί μέτρων προστασίας του Κοινωνικού Καθεστώτος», οι απεργίες των δημοσίων υπαλλήλων και «άπαντα τα αδικήματα τα στρεφόμενα κατά των μελών της Κυβερνήσεως ή κατά των Κρατικών οργάνων εν τη εκτελέσει των καθηκόντων των». Εκτός από τις προβλεπόμενες ποινές το δικαστήριο μπορούσε να επιβάλλει κατά βούληση ακόμη και τη θανατική, εφόσον εκτιμούσε ότι «συντρέχουσι ιδιαίτεραι επιβαρυντικαί περιπτώσεις».

Το άρθρο 3 αναγόρευσε σε ιδιαίτερα κακουργήματα -τιμωρούμενα με θάνατο- τις καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και τις επιθέσεις κατά αστυνομικών, εφόσον πραγματοποιούνταν από διαδηλωτές «επιδιώκοντες αναρχικούς ή κομμουνιστικούς σκοπούς». Οριζε, μάλιστα, ως ιδιαίτερη επιβαρυντική περίπτωση τη διάπραξη αυτών των αδικημάτων από «προσωπιδοφόρους» -προγόνους, με άλλα λόγια, των σημερινών «κουκουλοφόρων»! Το πλήρες κείμενο έχει ως εξής:

«1. Οταν πολλοί ηνωμένοι επιδιώκοντες αναρχικούς ή κομμουνιστικούς σκοπούς ή την επιβολήν αναρχικών ή κομμουνιστικών συστημάτων, εισβάλουσι παρανόμως εις δημόσια κτίρια ή εις ξένας οικίας, κατοικίας ή άλλα ακίνητα διαρπάζοντες, πυρπολούντες ή άλλως καταστρέφοντες ξένην κινητήν ή ακίνητον περιουσίαν ή δημόσια έγγραφα ή απειλούντες την ζωήν ή σωματικήν ακαιρεότητα των ενοίκων, ή επιτιθέμενοι ή ανθιστάμενοι κατά των φρουρούντων δημοσίων οργάνων ή υπηρετών, τιμωρούνται με θάνατον.

2. Ως ιδιαιτέρα επιβαρυντική περίπτωσις θεωρείται αν οι ένοχοι έφερον όπλα, στρατιωτικάς ή αστυνομικάς στολάς ή αν ενήργησαν νύκτα ή έφερον προσωπίδας».

Προσπερνώντας κάποιες διατυπώσεις που θυμίζουν έντονα την τρομολαγνία του σύγχρονου αστυνομικού λόγου, ας σταθούμε στις επιμέρους ρυθμίσεις και όσα αυτές αποκαλύπτουν.

Η «επιδίωξη αναρχικών ή κομμουνιστικών σκοπών», οι καταλήψεις δημόσιων κτιρίων κ.λπ. αφορούν φυσικά το αντιστασιακό κίνημα του ΕΑΜ, που τους προηγούμενους μήνες είχε καθοδηγήσει μια σειρά μαζικές απεργίες και δυναμικές διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα. Η δράση τμημάτων του ΕΛΑΣ της Αθήνας ντυμένων με αστυνομικές ή στρατιωτικές στολές, για λόγους παραπλάνησης των κατακτητών, είναι επίσης μια πρακτική που καταγράφεται σε διάφορες μαρτυρίες.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στη χρήση «προσωπίδων» στις διαδηλώσεις, τις καταλήψεις και τις συγκρούσεις με την αστυνομία. Καθώς κάθε νέα ποινική ρύθμιση αποσκοπεί στον κολασμό πρακτικών που ήδη υιοθετούνται σε μικρή ή μεγάλη κλίμακα, συμπεραίνουμε ότι αρκετοί αγωνιστές που πήραν μέρος στις δυναμικές κινητοποιήσεις του θερμού χειμώνα του 1942-43 φρόντιζαν να κρύβουν τα πρόσωπά τους όταν βρισκόταν αντιμέτωποι με τους φύλακες της (ναζιστικής) τάξης. Οι λιγοστές φωτογραφίες που διαθέτουμε απ' αυτές τις κινητοποιήσεις, τραβηγμένες από πολύ μακριά και σε συνθήκες παρανομίας, δεν καταγράφουν φυσικά τέτοιες λεπτομέρειες. Είναι όμως σίγουρο πως ο Ιωάννης Ράλλης ήξερε καλά για ποιο πράγμα νομοθετούσε.

Πηγή: Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

Στο Ηρώδειο οι Calexico το καλοκαίρι

Την ευκαιρία να απολαύσει ένα ακόμα μεγάλο όνομα της παγκόσμιας ροκ σκηνής θα έχει το ελληνικό μουσικό κοινό το καλοκαίρι, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Ο λόγος για τους Calexico, οι οποίοι θα δώσουν το «παρών» στο Ηρώδειο την Τρίτη 3 Ιουλίου, για μια μοναδική συναυλία. Την ανακοίνωση για το σημαντικό γεγονός έκανε ο…

Πέντε λόγοι που το «Όσα Παίρνει ο Άνεμος» είναι η αγαπημένη μου ταινία

Το «Όσα Παίρνει ο Άνεμος», η επική ταινία του Βίκτωρ Φλέμινγκ που είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Μάργκαρετ Μίτσελ, παραμένει μία από τις σπουδαιότερες ταινίες όλων των εποχών. Παρακάτω γράφω τους πέντε λόγους που για εμένα προσωπικά, θα είναι πάντα η αγαπημένη μου ταινία: 1) Γιατί για τα δεδομένα εκείνης της εποχής η ταινία…

Master Chef: Μια υπέροχη εκπομπή μαγειρικής που κατέληξε ριάλιτι

Ανήκω στα άτομα που βλέπουν φανατικά Master Chef, το οποίο θεωρώ ένα από τα ποιοτικά προγράμματα της περσινής τηλεόρασης. Είναι μία εκπομπή που εστιάζει στη μαγειρική τέχνη και δίνει την ευκαιρία σε όλους εμάς που βρισκόμαστε εκτός επαγγελματικής κουζίνας, την ευκαιρία να δούμε πόσο δύσκολο και σκληρό είναι το επάγγελμα του μάγειρα. Όσο…

Mama, just killed a man.. «ένας στίχος, μια ολόκληρη εξομολόγηση…»

Η μουσική δεν είναι μόνο ένα δώρο για τον άνθρωπο, αλλά ένας τρόπος κάποιος να ξεδιπλώνει τις πιο άγνωστες και αληθινές ταυτόχρονα πτυχές του εαυτού του. Το ίδιο πρέπει να έπραξε και ο front man των Queen, Freddie Mercury, στο ανεπανάληπτο Bohemian Rhapsody, ένα τραγούδι έμβλημα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής. Ένα τραγούδι που για…

Παζάρι βιβλίου στην Πλατεία Κοτζιά με τις πιο χαμηλές τιμές

Αγοράστε βιβλία σε τιμές που ξεκινούν από μόλις 1 ευρώ! Ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (Σ.ΕΚ.Β.) διοργανώνει, για μια ακόμη χρονιά, Παζάρι Βιβλίου στην Πλατεία Κοτζιά (Δημαρχείο Αθήνας), σε συνεργασία με τη UNICEF, υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων και την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων…

Οι πέντε αγαπημένες μου ελληνικές σειρές

Αθάνατες ελληνικές σειρές. Που όσα χρόνια και αν πέρασαν, η αξία τους δεν αλλοιώθηκε αλλά έμειναν αθάνατες και διαχρονικές. Σειρές που δε σταμάτησαν ποτέ να μας κάνουν να χαμογελάμε, να προβληματιζόμαστε και να αναπολούμε τις παλιές καλές εποχές. Στο αφιέρωμά μου αυτό θα αποτίσω φόρο τιμής στις δικές μου πέντε αγαπημένες σειρές. • Οι…

Back in Time

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Οι χειρότερες ταινίες όλων των εποχών

Αν έχετε σαδομαζοχιστικές τάσεις και θέλετε για κάποιον ακατανόητο…

Αφιέρωμα: Ελένη Χατζηαργύρη (1925-2004)

Η Ελένη Χατζηαργύρη, το γένος Γαρυφαλλίδου, γεννήθηκε στη Χαλκίδα το…

Οι 10 ταινίες με το πιο ανατρεπτικό φινάλε

Δέκα αξέχαστες κινηματογραφικές ταινίες, που το τέλος τους έχει…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…

Ξέρετε ποια είναι τα δύο προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις παγκοσμίως;

Το γεγονός ότι το πετρέλαιο κατέχει την πρώτη θέση σε πωλήσεις στον…

Καρυωτάκης - Πολυδούρη: Μια ιστορία από το παρελθόν...

Είναι φορές που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αν τα γεγονότα που…

Ιερά τέρατα του παγκόσμιου κινηματογράφου

Καινούργιοι μεγάλοι σταρ εμφανίζονται στη μεγάλη οθόνη κατά καιρούς,…

5 ευγενικές χειρονομίες που εκλείπουν στις μέρες μας

Η ευγένεια στις ημέρες μας είναι μία υπόθεση τόσο δύσκολη που πολλοί…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent