tempo.gr

tempo.gr | Online περιοδικό ποικίλης ύλης

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

( 0 Ψήφοι )
Σύνταξη-επιμέλεια: tempo team | Δευτέρα, 10.01.11 10:59
 

Ο «κουκουλονόμος» της Κατοχής

Πώς η ποινικοποίηση της «αλλοίωσης χαρακτηριστικών» εκ μέρους των διαδηλωτών συνδέεται με τα μαύρα χρόνια της δωσιλογικής κυβέρνησης του Ιωάννη Ράλλη το '43

Μια από τις αυταρχικές διατάξεις της κυβέρνησης Καραμανλή που το ΠΑΣΟΚ είχε υποσχεθεί να καταργήσει είναι και ο διαβόητος «κουκουλονόμος» (Ν.3772/09). Η αυτόματη δηλαδή μετατροπή της απλής συμμετοχής σε κάποια επεισοδιακή διαδήλωση («διατάραξη κοινής ειρήνης» στη νομική ορολογία) σε βαρύ πλημμέλημα ή κακούργημα που οδηγεί στη φυλακή χωρίς αναστολή ή εξαγορά της ποινής, εφόσον ο συλληφθείς είχε «καλυμμένα ή αλλοιωμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου» του.

Στους δεκαπέντε μήνες της κυβέρνησης Παπανδρέου, ο νόμος αυτός έχει άλλωστε επιστρατευτεί εναντίον κάθε λογής αντιφρονούντων - από τους συλληφθέντες διαδηλωτές της πορείας του Πολυτεχνείου και των πανεργατικών συλλαλητηρίων μέχρι τους ακροδεξιούς «αυτόνομους εθνικιστές» που τον περασμένο Γενάρη οργάνωσαν ρατσιστική «αντιδιαδήλωση» στους Αμπελόκηπους. Το πιο πρόσφατο κρούσμα ενεργοποίησής του αφορούσε κατοίκους της Κερατέας που αντιστέκονται στην περιβαλλοντική καταστροφή της περιοχής τους από τον υπό ανέγερση ΧΥΤΑ.

Οπως θυμούνται όλοι, ένα από τα πιο δημοφιλή στερεότυπα της επικοινωνιακής καμπάνιας που οδήγησε στην ψήφιση του νόμου, ήταν η σύγκριση των διαδηλωτών που καλύπτουν τα πρόσωπά τους με τους κουκουλοφόρους καταδότες της Κατοχής.

Από τις στήλες του «Ιού» είχαμε, τότε, εξηγήσει αναλυτικά πόσο παραπλανητικός ήταν αυτός ο συσχετισμός εντελώς ανόμοιων πραγμάτων. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζαμε πως τα μαντίλια ή τα κασκόλ στο πρόσωπο συνιστούν διαχρονικό τρόπο προφύλαξης των διαδηλωτών, στα μεταπολεμικά τουλάχιστον χρόνια, τόσο από τα χημικά όπλα της αστυνομίας όσο και από τις προσπάθειες «ταυτοποίησης» και ποινικής δίωξής τους («Ποιοι είναι οι κουκλουλοφόροι;», «Κ.Ε.» 1/3/2009).

Σήμερα αποκαλύπτουμε πως η ποινικοποίηση της «αλλοίωσης χαρακτηριστικών» εκ μέρους των διαδηλωτών συνδέεται, όντως, με τα μαύρα χρόνια της Κατοχής. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο πρώτος «κουκουλονόμος» θεσπίστηκε το 1943 στη χώρα μας από τη δωσιλογική κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη. Οχι φυσικά για την προστασία των καταδοτών συνεργατών του, αλλά για την καταστολή του αντιστασιακού κινήματος!

Ως γνωστόν, η κυβέρνηση Ράλλη ανέλαβε τα καθήκοντά της στις 7 Απριλίου 1943, έχοντας ως πρόγραμμα τη συστράτευση της εγχώριας εθνικοφροσύνης με τους ναζί που διεξήγαγαν «σκληρόν αγώνα κατά του επαπειλούντος τον πολιτισμόν φοβερού κομμουνιστικού κινδύνου». Αναδιοργάνωσε τα σώματα ασφαλείας σύμφωνα με τις εντολές των διοικητών των SS, συγκρότησε τα Τάγματα Ασφαλείας ως ντόπιους ένοπλους σχηματισμούς στην υπηρεσία της Βέρμαχτ κι «εκσυγχρόνισε» την ποινική νομοθεσία, θεσπίζοντας δέσμη ειδικών νόμων για την καταστολή του «εσωτερικού εχθρού». Ενα από τα πρώτα νομοθετικά μέτρα της ήταν και ο Ν. 62 της 7.5.1943, «περί συστάσεως εκτάκτων Στρατοδικείων Ασφαλείας» (ΦΕΚ 1943/Α/120) που μας ενδιαφέρει εδώ.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του νόμου, στην αρμοδιότητα των έκτακτων στρατοδικείων υπάγονταν όλα τα προγενέστερα νομοθετήματα «περί μέτρων προστασίας του Κοινωνικού Καθεστώτος», οι απεργίες των δημοσίων υπαλλήλων και «άπαντα τα αδικήματα τα στρεφόμενα κατά των μελών της Κυβερνήσεως ή κατά των Κρατικών οργάνων εν τη εκτελέσει των καθηκόντων των». Εκτός από τις προβλεπόμενες ποινές το δικαστήριο μπορούσε να επιβάλλει κατά βούληση ακόμη και τη θανατική, εφόσον εκτιμούσε ότι «συντρέχουσι ιδιαίτεραι επιβαρυντικαί περιπτώσεις».

Το άρθρο 3 αναγόρευσε σε ιδιαίτερα κακουργήματα -τιμωρούμενα με θάνατο- τις καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και τις επιθέσεις κατά αστυνομικών, εφόσον πραγματοποιούνταν από διαδηλωτές «επιδιώκοντες αναρχικούς ή κομμουνιστικούς σκοπούς». Οριζε, μάλιστα, ως ιδιαίτερη επιβαρυντική περίπτωση τη διάπραξη αυτών των αδικημάτων από «προσωπιδοφόρους» -προγόνους, με άλλα λόγια, των σημερινών «κουκουλοφόρων»! Το πλήρες κείμενο έχει ως εξής:

«1. Οταν πολλοί ηνωμένοι επιδιώκοντες αναρχικούς ή κομμουνιστικούς σκοπούς ή την επιβολήν αναρχικών ή κομμουνιστικών συστημάτων, εισβάλουσι παρανόμως εις δημόσια κτίρια ή εις ξένας οικίας, κατοικίας ή άλλα ακίνητα διαρπάζοντες, πυρπολούντες ή άλλως καταστρέφοντες ξένην κινητήν ή ακίνητον περιουσίαν ή δημόσια έγγραφα ή απειλούντες την ζωήν ή σωματικήν ακαιρεότητα των ενοίκων, ή επιτιθέμενοι ή ανθιστάμενοι κατά των φρουρούντων δημοσίων οργάνων ή υπηρετών, τιμωρούνται με θάνατον.

2. Ως ιδιαιτέρα επιβαρυντική περίπτωσις θεωρείται αν οι ένοχοι έφερον όπλα, στρατιωτικάς ή αστυνομικάς στολάς ή αν ενήργησαν νύκτα ή έφερον προσωπίδας».

Προσπερνώντας κάποιες διατυπώσεις που θυμίζουν έντονα την τρομολαγνία του σύγχρονου αστυνομικού λόγου, ας σταθούμε στις επιμέρους ρυθμίσεις και όσα αυτές αποκαλύπτουν.

Η «επιδίωξη αναρχικών ή κομμουνιστικών σκοπών», οι καταλήψεις δημόσιων κτιρίων κ.λπ. αφορούν φυσικά το αντιστασιακό κίνημα του ΕΑΜ, που τους προηγούμενους μήνες είχε καθοδηγήσει μια σειρά μαζικές απεργίες και δυναμικές διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα. Η δράση τμημάτων του ΕΛΑΣ της Αθήνας ντυμένων με αστυνομικές ή στρατιωτικές στολές, για λόγους παραπλάνησης των κατακτητών, είναι επίσης μια πρακτική που καταγράφεται σε διάφορες μαρτυρίες.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στη χρήση «προσωπίδων» στις διαδηλώσεις, τις καταλήψεις και τις συγκρούσεις με την αστυνομία. Καθώς κάθε νέα ποινική ρύθμιση αποσκοπεί στον κολασμό πρακτικών που ήδη υιοθετούνται σε μικρή ή μεγάλη κλίμακα, συμπεραίνουμε ότι αρκετοί αγωνιστές που πήραν μέρος στις δυναμικές κινητοποιήσεις του θερμού χειμώνα του 1942-43 φρόντιζαν να κρύβουν τα πρόσωπά τους όταν βρισκόταν αντιμέτωποι με τους φύλακες της (ναζιστικής) τάξης. Οι λιγοστές φωτογραφίες που διαθέτουμε απ' αυτές τις κινητοποιήσεις, τραβηγμένες από πολύ μακριά και σε συνθήκες παρανομίας, δεν καταγράφουν φυσικά τέτοιες λεπτομέρειες. Είναι όμως σίγουρο πως ο Ιωάννης Ράλλης ήξερε καλά για ποιο πράγμα νομοθετούσε.

Πηγή: Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»

 

Προσθήκη νέου σχολίου

Το tempo.gr παρακαλεί του φίλους αναγνώστες του να γράφουν με ελληνικούς και όχι με λατινικούς χαρακτήρες (greeklish), όπως επίσης να αποφεύγουν και την υπερβολική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων. Ο χώρος των σχολίων προσφέρεται σε όλους για να εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους, χωρίς καμία λογοκρισία από την πλευρά των Διαχειριστών, αρκεί η διατύπωση να βρίσκεται πάντοτε σε κόσμια πλαίσια. Επισημαίνεται ότι όσα σχόλια είναι συκοφαντικά, προσβλητικά, υβριστικά ή περιέχουν προσωπικά δεδομένα, συνδέσμους προς πορνογραφικό υλικό ή κάθε είδους άσεμνο και απαγορευμένο περιεχόμενο, θα διαγράφονται αυτομάτως.


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Περισσότερα Θέματα:

James Dean, ο αιώνιος έφηβος του σινεμά

Ο James Dean σκοτώθηκε σε δυστύχημα σε ηλικία μόλις 24 ετών, στο απόγειο της δόξας του, δημιουργώντας έναν μύθο γύρω από το όνομά του, ο οποίος παραμένει ακόμα και σήμερα το διαχρονικό πρότυπο αμφισβήτησης και εφηβικής τόλμης στο παγκόσμιο σινεμά. Συμβολίζει εκείνο τον αποξενωμένο έφηβο, ο οποίος στην κρίσιμη ηλικία που βιώνει, προσπαθεί…

«Το κυνήγι της χαμένης Ευτυχίας» - Διαδραστικό θεατρικό δρώμενο εν κινήσει

Ένα πρωτότυπο θεατρικό δρώμενο παρουσιάζουν η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία θεάτρου «ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΕΧΝΗΣ» και η «VC» στο VARIBOBI CLUB, υπό την αιγίδα του ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων. «Το κυνήγι της χαμένης Ευτυχίας» του Χάρη Γεωργιάδη είναι ένα διαδραστικό θεατρικό δρώμενο στο οποίο οι θεατές γίνονται… δράστες! Περπατώντας…

Orson Welles, η ιδιοφυΐα της μεγάλης οθόνης

Έπεισε όλο το έθνος της Αμερικής πως έχουν καταλάβει τη χώρα εξωγήινοι και παρέμεινε μία αστείρευτη ευφυΐα μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο Orson Welles παραμένει μία ιδιοφυΐα της μεγάλης οθόνης, ένας καλλιτέχνης με αστείρευτη έμπνευση που κατάφερε να συνδυάσει τη ριζοσπαστική σκηνοθεσία και την πρωτότυπη πλοκή. Η αστείρευτη…

Οι 5 κορυφαίοι χαρακτήρες ελληνικών σειρών όλων των εποχών

Οι ελληνικές σειρές μας χάρισαν μερικούς αξεπέραστους πρωταγωνιστές, οι οποίοι με τις ατάκες, την τρέλα και τον χαρακτήρα τους, έμειναν άφθαρτοι και διαχρονικοί. Ας δούμε τους πέντε από τους πιο διαχρονικούς ήρωες της μικρής οθόνης. Λάζαρος (Είσαι το ταίρι μου): Ο Λάζαρος είναι ο «φευγάτος» τύπος της διπλανής πόρτας, εκείνος που ζει…

Η Ρένα του θεάτρου, του κινηματογράφου, της τηλεόρασης

Η Ρένα του θεάτρου, του κινηματογράφου, της τηλεόρασης. Η Ρένα με το πηγαίο της χιούμορ, την έξυπνη ατάκα και την ατολμία της, πόσες φορές άραγε να μας χάρισε το γέλιο όταν όλα γύρω μας ήθελαν να μας κάνουν να κλαίμε; Η Ρένα που δε δίσταζε σε τίποτα, που εξέφραζε ακριβώς αυτό που αισθανόταν, δίχως να υποκύπτει στις παγίδες του κοινωνικού…

Παρατηρώντας την «Κραυγή» του Έντβαρντ Μουνκ

Η τέχνη είναι το σπουδαιότερο μέσο που έχει ένας άνθρωπος προκειμένου να εκφράσει όλα αυτά που κρύβει στον εσωτερικό του κόσμο. Η τέχνη μας χάρισε μερικούς ανεπανάληπτους πίνακες οι οποίοι συγκίνησαν και θα συγκινούν εσαεί τους φιλότεχνους. Η Κραυγή, ο υπέροχος πίνακας του Νορβηγού Έντβαρντ Μουνκ, ανήκει στα σπουδαιότερα έργα τέχνης όλων…

«Η ψυχή του ανθρώπου δεν γερνάει, μένει πάντα παιδική…» - Συνέντευξη με τις συγγραφείς του βιβλίου «Το Κάστρο των Παραμυθιών»

Μια νότα αισιοδοξίας και χαράς έρχεται να σκορπίσει στη μουντή καθημερινότητά μας «Το Κάστρο των Παραμυθιών», ένας συλλογικός τόμος με δέκα εικονογραφημένες ιστορίες, οι οποίες είναι εμπνευσμένες από θρύλους διαφόρων περιοχών της Ελλάδας. Το ιδιαιτέρως πρωτότυπο βιβλίο απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και αποτελεί προϊόν της συνεργασίας…

Ομαδική έκθεση: «Έργα που αναδεικνύουν το ύφασμα του καναπέ»

Μια ξεχωριστή έκθεση, με «έργα που αναδεικνύουν το ύφασμα του καναπέ», θα εγκαινιάσει την Πέμπτη 28 Μαρτίου και ώρα 20:00 ο χώρος τέχνης «9 ΕΝΝΕΑ». Σύμφωνα με το βιβλίο «Η Ελληνική Τέχνη από το Α έως το Ω», οι σκληροπυρηνικοί του εικαστικού κόσμου δεν εγκρίνουν τα «έργα τα οποία, αντί να προβληματίζουν τον θεατή, αναδεικνύουν το ύφασμα…

Πρόσφατα Δημοφιλή

Αυτοί που σε πλήγωσαν

Το χειρότερο ποιο είναι, ξέρεις; Να νιώθεις κενός. Να μη νιώθεις ούτε…

Εκείνος που κακοποιεί ένα ζώο βρίσκεται ένα στάδιο πριν ξεκινήσει να κακοποιεί έναν άνθρωπο

Ακούμε πολλές φορές ανθρώπους να οργίζονται κάθε φορά που γίνεται νύξη…

Κάνε την ψυχή σου καράβι

Θα νιώσεις πολλές φορές καράβια να βουλιάζουν μέσα σου. Μην τα αφήσεις.…

Όχι στο αυτομαστίγωμα

Σε κάποιες περιστάσεις στη ζωή μας στην προσπάθειά μας να κάνουμε…

Κάνε το πάθος σύμμαχό σου

Όποιο δρόμο κι αν διαλέξεις, ό,τι κι αν σου υποσχεθούν πως θα σου…

Back in Time

10 ταινίες και ο λόγος που άλλαξαν τη ζωή μου

1. Όσα παίρνει ο άνεμος Για την ανεπανάληπτη φράση της Katie Scarlett…

Οι 11 κορυφαίες ταινίες του Γούντι Άλεν

Ο Γούντι Άλεν έχει στο βιογραφικό του πλειάδα έργων και θεωρείται ως…

Γεώργιος Παπανικολάου, ένας σπουδαίος Έλληνας

Πώς μπορείς να μείνεις αδιάφορη απέναντι σε έναν άνθρωπο που…

Οι 10 ταινίες με το πιο ανατρεπτικό φινάλε

Δέκα αξέχαστες κινηματογραφικές ταινίες, που το τέλος τους έχει…

Kind of blue, η επιτομή της jazz μουσικής

Η jazz ανήκει στα είδη της μουσικής που επιθυμώ να ακούσω το βράδυ,…

Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο ποιητής της ανθρώπινης περιπέτειας

Γράφει η Δήμητρα Σμυρνή Για το Θόδωρο Αγγελόπουλο, το…

Επιλογές Συντακτικής Ομάδας

5 ευγενικές χειρονομίες που εκλείπουν στις μέρες μας

Η ευγένεια στις ημέρες μας είναι μία υπόθεση τόσο δύσκολη που πολλοί…

Οι Ιρανές δεν ντύνονται όπως νομίζεις

Το στερεότυπο που αρκετοί έχουν στο μυαλό τους για τις γυναίκες από…

Οι τεχνικές προπαγάνδας των ΜΜΕ

Του Ευστράτιου Παπάνη* Κατά τον Ellul (1965) η προπαγάνδα αποτελεί…

Καρυωτάκης - Πολυδούρη: Μια ιστορία από το παρελθόν

Είναι φορές που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις αν τα γεγονότα που…

Διάσημοι άνθρωποι που οδηγήθηκαν από την αποτυχία στην επιτυχία

Αν δεν αποτύχεις στη ζωή, δεν θα μπορέσεις ποτέ να γευτείς την…

Θρίλερ και ταινίες τρόμου που άφησαν εποχή (Β' μέρος αφιερώματος)

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα για τις καλύτερες ταινίες τρόμου και θρίλερ…
Στείλε το άρθρο σου

transparent

transparent


Το tempo.gr χρησιμοποιεί cookies για να σας προσφέρει τις καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τον ιστότοπό μας, αποδέχεστε τη χρήση των cookies. Μάθετε περισσότερα.

Δέχομαι τα cookies από αυτό τον ιστότοπο.
Όροι χρήσης