Ο Γιώργος Λάνθιμος για το φιλμ, την ψηφιακή εικόνα και τη δημιουργική διαδικασία των γυρισμάτων
- tempo team ΣΙΝΕΜΑ
Στο πλαίσιο φωτογραφικής του έκθεσης που φιλοξενείται στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, ο Γιώργος Λάνθιμος συμμετείχε σε συζήτηση εφ’ όλης της υλης, όπου αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη διαδικασία δημιουργίας των ταινιών του, αλλά και στη σχέση του με τη στατική φωτογραφία.
Κατά τη διάρκεια της κουβέντας, στάθηκε ιδιαίτερα στην απαιτητική διαδικασία της προώθησης μιας ταινίας, την οποία χαρακτήρισε ιδιαίτερα κουραστική, ενώ παρομοίασε με «ανάκριση» τη διαδοχική επαφή με τους δημοσιογράφους: «Σε βάζουν σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείο, με φώτα, σε μια καρέκλα, και ανά πέντε λεπτά έρχονται διαφορετικοί δημοσιογράφοι και σου κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις. Μετά από λίγο, χάνεις την αίσθηση του χρόνου, επαναλαμβάνεις τα ίδια πράγματα, αλλά δεν θυμάσαι κιόλας αν αυτά που λες σε έναν τα είπες και στον προηγούμενο.
Επίσης, όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ο αριθμός των ανθρώπων στους οποίους καλείται να μιλήσει, καθώς η προώθηση δεν περιορίζεται πλέον στα παραδοσιακά μέσα αλλά επεκτείνεται και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έτσι, ο καθένας που έχει ένα κανάλι με απήχηση στον κόσμο, επιθυμεί να έχει μια προσωπική επαφή με τον δημιουργό.
Η συζήτηση επεκτάθηκε στη στατική φωτογραφία, με αφορμή την έκθεση που περιλαμβάνει περίπου 182 εικόνες των τελευταίων πέντε ετών, αρκετές από τις οποίες προέρχονται από τα παρασκήνια των ταινιών του. Για τον ίδιο, η φωτογραφία λειτουργεί ως μια πιο ήσυχη και προσωπική διαδικασία: «Είναι σαν αντίδοτο. Με τη φωτογραφία μπορείς να είσαι μόνος σου, χωρίς κάποιον άλλο, και να περπατάς με τη φωτογραφική μηχανή απαθανατίζοντας ό,τι θεωρείς ενδιαφέρον. Μετά πηγαίνεις σπίτι σου, εμφανίζεις το φιλμάκι και τυπώνεις τη φωτογραφία. Είναι σχεδόν σαν διαλογισμός αυτή η απλότητα και η ηρεμία της φωτογραφικής διαδικασίας».
Όπως σημείωσε, η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία ξεκίνησε ως μια μορφή αποφόρτισης ανάμεσα στα κινηματογραφικά έργα, ωστόσο θα επιθυμούσε να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε αυτή: «Μου αρέσει τόσο πολύ που θέλω να συγκεντρωθώ σε αυτό. Το έκανα σαν θεραπεία μεταξύ των ταινιών, στα μικρά διαλείμματα της δουλειάς. Αλλά θα ήθελα κάπως περισσότερο χρόνο τώρα για να το κάνω. Να μην το βάζω στο πρόγραμμα και να το κάνω βιαστικά».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην προτίμησή του στο φιλμ, τόσο στη στατική φωτογραφία όσο και στον κινηματογράφο: «Μου αρέσει το 16άρι, το 35άρι, το 65άρι και όλα τα φορμά του φιλμ. Η ψηφιακή τεχνολογία έχει βοηθήσει τους ανθρώπους να κάνουν πιο εύκολα πράγματα. Όταν εμφανίστηκε, μάλιστα, πέταξαν το φιλμ στα σκουπίδια κατευθείαν και δεν ήθελε κανείς να ακούσει γι’ αυτό, με αποτέλεσμα να εξαφανιστεί για κάποια χρόνια. Προσωπικά, προτιμώ σαφέστατα το αισθητικό αποτέλεσμα του φιλμ, αλλά και τη διαδικασία».
Αναφερόμενος στην ψηφιακή εικόνα, υποστήριξε ότι συχνά δημιουργεί την ανάγκη για εκ των υστέρων επεξεργασία, σε αντίθεση με το φιλμ: «Έχω γυρίσει, και το μετανιώνω, μια-δυο ταινίες σε digital, και μετά τη δεύτερη φορά είπα ότι δεν θα το ξανακάνω ποτέ στη ζωή μου. Δεν έχω κανένα λόγο να περνάω αυτό το πράγμα. Με την ψηφιακή τεχνολογία έχω την αίσθηση ότι βγάζεις ένα πράγμα, είναι απαίσιο – ειδικά στο σινεμά, όσες φορές το έκανα, ένιωθα ότι έβλεπα σαπουνόπερα – αλλά πάντα επαναπαύεσαι επειδή μπορείς να το φτιάξεις στο μοντάζ και κατά την επεξεργασία χρώματος. Έτσι, όμως, είσαι ήδη σε μια διαδικασία ήττας. Ότι δεν είναι πολύ ωραίο αυτό που βλέπω, αλλά κάπως μετά θα διορθωθεί».
Αντίθετα, περιέγραψε τη διαδικασία του φιλμ ως μια προσέγγιση που βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη και οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα με διαφορετικά χαρακτηριστικά: «Με το φιλμ, τραβάς κάτι που δεν βλέπεις πολύ καλά και δεν ξέρεις τι είναι, αλλά όταν έρχεται πίσω το υλικό βλέπεις μια μεταμόρφωση, κάτι μαγικό. Είναι ένα ζωντανό πράγμα. Μετά δεν πας να το φτιάξεις για να είναι εντάξει, αλλά απλώς ψάχνεις μια δημιουργική κατεύθυνση, αφού είναι ήδη εντάξει».
Τέλος, σημείωσε ότι η επιλογή του μέσου επηρεάζει και τη συνολική λειτουργία του συνεργείου στα γυρίσματα μιας ταινίας: «Είναι εντελώς διαφορετική η ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων με φιλμ απ΄ότι κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων με ψηφιακή τεχνολογία. Επηρεάζεται όλο το συνεργείο όταν ξέρει ότι το μέσο είναι φιλμ ή ότι είναι digital και απλώς πατιέται ένα κουμπί και γράφει η κάμερα. Είναι όλοι πολύ πιο προσηλωμένοι, δίνουν περισσότερη προσοχή». Όπως κατέληξε, η χρήση φιλμ επηρεάζει συνολικά τον τρόπο εργασίας, διαμορφώνοντας ένα διαφορετικό επίπεδο συγκέντρωσης και συνεργασίας.
